Danube4all – pilotaż w Kujawsko-Pomorskiem: nauka obywatelska w monitorowaniu cieków wodnych
29 września w Tleniu, w siedzibie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, odbyły się warsztaty poświęcone wykorzystaniu nauki obywatelskiej w monitorowaniu cieków wodnych.
W spotkaniu uczestniczyli edukatorzy z parków krajobrazowych województwa kujawsko-pomorskiego oraz nauczyciele przedmiotów przyrodniczych.
Podczas warsztatów przedstawiono założenia pilotażu dotyczącego monitorowania efektów środowiskowych działalności bobrów oraz występowania zanieczyszczeń makroplastikiem
w ciekach wodnych parków krajobrazowych naszego regionu. Koncepcję i założenia działań zaprezentowali pracownicy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania oraz Instytutu Ochrony Przyrody PAN.
Nauka obywatelska – mieszkańcy współtworzą wiedzę o środowisku
Nauka obywatelska (citizen science) jest jednym z tematów realizowanych w ramach pakietów roboczych projektu Danube4all, finansowanego z programu Horyzont Europa. Województwo Kujawsko-Pomorskie jest w projekcie regionem stowarzyszonym i realizuje zadanie pn. „Budowanie społeczeństwa dbającego o wodę: Wzmocnienie społeczności kujawsko-pomorskiej na rzecz ochrony wód”.
Jednym z działań podejmowanych w ramach tego zadania jest replikacja rozwiązań związanych z nauką obywatelską. To podejście, polegające na włączaniu mieszkańców, uczniów, nauczycieli i innych zainteresowanych osób w obserwacje i zbieranie danych o środowisku, jest innowacyjnym rozwiązaniem w naszym regionie i wciąż stosunkowo rzadko wykorzystywanym w Polsce.
Włączenie społeczności lokalnych w monitoring środowiska pozwala nie tylko gromadzić wartościowe dane, ale również budować zainteresowanie ochroną przyrody i lepiej poznawać lokalne ekosystemy.
W projekcie realizowanym przez Województwo Kujawsko-Pomorskie założono następujące cele:
- angażowanie społeczności i budowanie społeczeństwa obywatelskiego w zakresie zarządzania renaturyzacją rzek i terenów podmokłych,
- zwiększenie akceptacji społecznej i zainteresowania odbudową ekosystemów słodkowodnych,
- prowadzenie działań edukacyjnych i promocyjnych angażujących społeczności lokalne.
Wykorzystanie nauki obywatelskiej może być ważnym elementem realizacji tych celów, ponieważ umożliwia połączenie wiedzy naukowej, edukacji przyrodniczej i aktywności lokalnych społeczności.
Dlaczego warto rozwijać naukę obywatelską?
Włączenie obywateli w proces obserwacji i dokumentowania zmian zachodzących w środowisku przynosi szereg korzyści. Wśród najważniejszych można wskazać:
- dostęp do dużych zbiorów danych przestrzennych,
- możliwość prowadzenia badań długoterminowych,
- zwiększenie skali i zakresu prowadzonych badań,
- podnoszenie świadomości społecznej w zakresie ochrony środowiska,
- zwiększanie zaufania społeczeństwa do nauki i popularyzację wiedzy,
- rozwijanie umiejętności naukowych wśród uczestników badań,
- wdrożenie nowej metody monitorowania środowiska, dotychczas niewykorzystywanej na szerszą skalę w województwie kujawsko-pomorskim.
Realizacja pilotażu będzie kolejnym krokiem w kierunku większego zaangażowania mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego w ochronę lokalnych zasobów wodnych.
