Transport i dostępność usług na obszarach wiejskich – doświadczenia z Węgier (projekt Smooty – Interreg Europa)
W węgierskim regionie Vas odbywa się właśnie (16-18 czerwca) druga wizyta studyjna zorganizowana w ramach projektu Smooty. Uczestniczą w niej przedstawiciele Województwa Kujawsko-Pomorskiego: pracownicy Departamentu Transportu Urzędu Marszałkowskiego, radny województwa oraz interesariusze projektu reprezentujący Kujawsko-Pomorski Transport Samochodowy oraz Kujawsko-Pomorską Organizację Turystyczną.
Transport, który odpowiada na rzeczywiste potrzeby
Jednym z najciekawszych rozwiązań prezentowanych podczas wizyty jest transport „na żądanie” rozwijany w ramach projektu Zerge. System ten opiera się na założeniu, że tradycyjne linie autobusowe, zwłaszcza na obszarach wiejskich, często nie odpowiadają realnym potrzebom mieszkańców – kursują zbyt rzadko, w nieodpowiednich godzinach lub generują wysokie koszty przy niskim wykorzystaniu. Stąd odejście od tradycyjnego modelu sztywnych rozkładów jazdy na rzecz usług uruchamianych wtedy, gdy mieszkańcy rzeczywiście ich potrzebują.
Pasażer zamawia przejazd telefonicznie lub za pośrednictwem aplikacji, a trasa pojazdu jest dostosowywana do zgłoszeń użytkowników. Takie rozwiązanie pozwala zwiększyć dostępność transportu na terenach wiejskich przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów funkcjonowania sieci komunikacyjnej.
Rower jako środek codziennej mobilności
Węgierscy partnerzy prezentują również podejście do mobilności rowerowej, w którym rower traktowany jest jako pełnoprawny środek transportu służący codziennym dojazdom do pracy, szkoły czy usług publicznych. Wspierają to projekty takie, jak innowacyjna „świecąca ścieżka rowerowa” w Sárvár, poprawiająca bezpieczeństwo użytkowników po zmroku. Rozwiązanie pokazuje, że rozwój infrastruktury rowerowej może wspierać nie tylko rekreację, ale także codzienną mobilność mieszkańców.
Dane jako podstawa decyzji transportowych
W Szombathely uczestnicy wizyty zapoznali się z systemem inteligentnych czujników monitorujących ruch samochodowy, rowerowy i pieszy. Dzięki bieżącej analizie danych samorządy mogą skuteczniej planować inwestycje transportowe, identyfikować miejsca wymagające interwencji oraz oceniać efekty wdrażanych rozwiązań. To przykład takiego zarządzania mobilnością, w którym decyzje podejmowane są w oparciu o rzeczywiste potrzeby użytkowników i rzetelne dane, a nie wyłącznie szacunki czy obserwacje.
Mobilność i polityka społeczna w jednym systemie
Szczególne zainteresowanie wzbudził funkcjonujący na Węgrzech system opiekunów wiejskich. Łączy on usługi społeczne z organizacją transportu dla mieszkańców, zwłaszcza osób starszych i zagrożonych wykluczeniem. Opiekunowie pomagają mieszkańcom w codziennych sprawach, a ich działania wspierane są przez sieć minibusów finansowanych ze środków publicznych. Rozwiązanie nie tylko poprawia dostęp do usług, ale również wzmacnia integrację społeczną i przeciwdziała izolacji mieszkańców terenów wiejskich.
Wizyta w regionie Vas pokazuje, że skuteczna mobilność na obszarach słabo zaludnionych nie musi oznaczać wyłącznie zwiększania liczby połączeń transportowych. Coraz większe znaczenie mają rozwiązania elastyczne, dopasowane do potrzeb mieszkańców, wykorzystujące nowe technologie oraz łączące politykę transportową z polityką społeczną.
