Filmowe dziedzictwo Kujaw i Pomorza. Za nami 2. forum „Region kujawsko-pomorski w przeszłości i dziś”

Ponad 400 osób uczestniczyło w 2. forum „Region kujawsko-pomorski w przeszłości i dziś”, które odbyło się 16 października 2026 r. na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Tegoroczna edycja, poświęcona dziedzictwu kultury zapisanemu w filmie, stała się przestrzenią spotkania nauki, edukacji i kultury oraz okazją do odkrywania historii regionu w angażujący i nowoczesny sposób.

Forum zorganizował Departament Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego oraz Wydział Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 320 uczniów ze szkół z województwa kujawsko-pomorskiego, m.in. Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki w Służewie, Zespół Szkół Samochodowych im Tadeusza Kościuszki we Włocławku, Szkoła Podstawowa im. Marii Skłodowskiej-Curie w Janikowie, Szkoła Podstawowa nr 16 im. Jana Pawła II w Inowrocławiu i Szkoła Podstawowa im. Św. Jana Pawła II w Brąchnowie wraz z nauczycielami i opiekunami, a także regionaliści i przedstawiciele środowisk naukowych oraz instytucji zajmujących się popularyzacją historii oraz dziedzictwa regionalnego.

Swoją ofertę prezentowały m.in. Kujawsko-Pomorskie Centra Edukacji Nauczycieli, biblioteki pedagogiczne, Książnica Kopernikańska oraz Instytut Pamięci Narodowej. Swoje stanowiska przygotowały również Kujawsko-Pomorska Akademia Innowacji oraz koła studenckie.

Obecność wystawców pozwoliła poszerzyć program Forum o dodatkowe aktywności i pokazać, jak różnorodne instytucje wspierają edukację, rozwijają zainteresowania młodzieży oraz popularyzują historię, naukę i kulturę. Była to także okazja do wymiany doświadczeń i nawiązania kontaktów między uczestnikami a przedstawicielami środowisk edukacyjnych.

Celem interdyscyplinarnego Forum jest promocja i upowszechnianie dziedzictwa historycznego województwa kujawsko-pomorskiego, a także budowanie przestrzeni do dialogu, współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy przedstawicielami różnych środowisk – nauczycielami, regionalistami, edukatorami, przedstawicielami instytucji kultury, pasjonatami historii, naukowcami i badaczami dziejów naszego regionu.

To również okazja do zaprezentowania dobrych praktyk naszych instytucji, wymiany inspiracji i doświadczeń, które mogą zaowocować kolejnymi inicjatywami edukacyjnymi i kulturalnymi.

Najważniejszym założeniem Forum jest jednak inspirowanie młodego pokolenia do poznawania historii regionu i Polski, odkrywania lokalnych tradycji oraz budowania poczucia tożsamości i więzi z miejscem, z którego się wywodzimy. Chcemy pokazać, że historia nie jest jedynie zapisem wydarzeń z przeszłości, lecz żywą opowieścią o ludziach, ich dokonaniach, codziennym życiu, wartościach i doświadczeniach, które ukształtowały współczesny świat.

Film jako świadectwo historii

Temu zagadnieniu poświęcono otwierającą Forum dyskusję ekspertów dotyczącą przekazu filmowego i jego wiarygodności. Wzięli w niej udział Sebastian Bartkowski, dr Alicja Bartnicka, dr Michał Przeperski oraz reżyser Ryszard Kruk. Rozmowa dotyczyła sposobów przedstawiania przeszłości na ekranie, relacji między faktami historycznymi a filmową interpretacją oraz wpływu przekazu audiowizualnego na postrzeganie historii.

W programie znalazł się również wykład dr Alicji Bartnickiej pt. „Czy była miłość w Auschwitz? Holocaust w czasach popkultury”, poświęcony przedstawianiu trudnej historii w kulturze popularnej.

Młodzież w centrum historycznej debaty

Istotnym elementem Forum była debata oksfordzka uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy zmierzyli się z pytaniem: „Wiarygodność historyczna czy emocje w filmie?”.

W debacie udział wzięli uczniowie z VIII oraz X Liceum Ogólnokształcącego z Torunia.

Dyskusja stworzyła przestrzeń do rozwijania umiejętności argumentowania, krytycznego myślenia i świadomego odbioru przekazów audiowizualnych. Uczniowie mogli skonfrontować różne punkty widzenia i zastanowić się, jak film wpływa na sposób postrzegania przeszłości oraz czy emocjonalna opowieść może iść w parze z historyczną wiarygodnością.

Debata pokazała, że edukacja historyczna może wykraczać poza tradycyjne formy nauczania, angażując młodych ludzi w rozmowę, analizę i samodzielne formułowanie wniosków.

Historia w praktyce – warsztaty i działania edukacyjne

Program wydarzenia obejmował warsztaty dla uczniów i nauczycieli, zajęcia regionalne, gry edukacyjne oraz działania wykorzystujące nowe technologie. Wśród propozycji znalazły się m.in. warsztaty poświęcone storytellingowi, gamifikacji, wykorzystaniu sztucznej inteligencji w pracy nauczyciela i rozwijaniu krytycznego myślenia.

Młodzież mogła poznawać historię kinematografii regionu, średniowiecznego Grudziądza oraz twórców filmowych związanych z Kujawami i Pomorzem. W programie znalazły się również warsztaty filmowe, regionalno-filmowy escape room „Kamera, Akcja, Ewakuacja!” oraz gra terenowa „Śladami ludzi kultury Kujaw i Pomorza”.

Uzupełnieniem wydarzenia były wystawy i prezentacje przybliżające sylwetki osób związanych z kulturą i historią regionu, w tym ekspozycja poświęcona Poli Negri oraz materiały dotyczące Heleny Grossówny.

Instytucje edukacyjne i naukowe bliżej uczestników

Ważną częścią Forum były stoiska instytucji i organizacji, które prezentowały swoją działalność, ofertę edukacyjną oraz materiały służące popularyzacji wiedzy. Uczestnicy mogli poznawać przygotowane propozycje, rozmawiać z przedstawicielami instytucji i odkrywać nowe sposoby zdobywania wiedzy. Przedstawiciele Akademii zaprosili młodzież do fascynującego świata astronomii, organizując plenerowe obserwacje Słońca. Pokazali tym samym uczestnikom, że nauka opierająca się na haśle „Z historią w tle, z głową w gwiazdach!”

Przeszłość, którą warto odkrywać na nowo

II Forum „Region Kujawsko-Pomorski w przeszłości i dziś” było kolejną odsłoną inicjatywy zapoczątkowanej w 2025 roku. Pierwsza edycja, zatytułowana „Dziedzictwo królów”, otworzyła przestrzeń do wspólnego poznawania historii regionu oraz wymiany doświadczeń między środowiskami naukowymi, edukacyjnymi i kulturalnymi.

Każda edycja podejmuje inną tematykę, pokazując bogactwo dziedzictwa Kujaw i Pomorza oraz różnorodność sposobów jego popularyzowania.

Tematy przewodnie kolejnych edycji Forum nawiązują do stanowisk przyjmowanych przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego, upamiętniających ważne rocznice, wydarzenia historyczne oraz wybitne postaci związane z dziejami regionu i kraju.

Tegoroczne spotkanie przypomniało, że film może być inspirującym punktem wyjścia do rozmowy o historii, a jednocześnie zachętą do zadawania pytań, weryfikowania informacji i samodzielnego odkrywania przeszłości.