Utracone, zagrożone, żywe – zabytki bydgoskiej architektury
„Utracone, zagrożone, żywe – zabytki bydgoskiej architektury” to tytuł bardzo interesującej konferencji, która odbyła się 22 września 2026 roku w siedzibie KPCEN w Bydgoszczy. Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie z Towarzystwem Miłośników Miasta Bydgoszczy w ramach obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa, odbywających się w tym roku pod hasłem „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu”. Konferencję otworzył Robert Preus, dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Bydgoszczy.
W spotkaniu uczestniczyło ponad 50 osób zainteresowanych historią, architekturą oraz ochroną dziedzictwa Bydgoszczy. Wśród gości znaleźli się przedstawiciele władz Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy – prezes TMMB Ireneusz Nitkiewicz, Mikołaj Hetzig, wiceprezes, oraz Krzysztof Skalski, sekretarz Towarzystwa. Swoją obecnością wydarzenie uświetnili również Elżbieta Rusielewicz, wiceprzewodnicząca Rady Miasta Bydgoszczy, oraz Janusz Czwojda, radny Miasta Bydgoszczy.
Wydarzenie przygotowała Sekcja Architektoniczno-Urbanistyczna Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy pod kierunkiem Bogny Derkowskiej-Kostkowskiej, historyka sztuki. Spotkanie prowadził Sławomir Norberczak.
Otwierając konferencję, Robert Preus zwrócił uwagę na znaczenie troski o lokalne dziedzictwo oraz odpowiedzialności za to, co współczesne pokolenia pozostawią swoim następcom. Podkreślił, że Bydgoszcz nieustannie się zmienia – część wartościowych obiektów zniknęła już bezpowrotnie, inne wymagają zainteresowania i ochrony, a kolejne są przykładem tego, że zabytkowa architektura może z powodzeniem pozostawać żywą i funkcjonalną częścią współczesnego miasta. Dziedzictwo to bowiem nie tylko historia zapisana w murach, ale także pamięć, tożsamość i odpowiedzialność za przyszłość.
Program konferencji został podzielony na trzy części.
W części „Utracone” Bogna Derkowska-Kostkowska przypomniała wybrane budynki, które z różnych przyczyn bezpowrotnie zniknęły z architektonicznego krajobrazu Bydgoszczy. Swoje wystąpienie wzbogaciła o historyczne rysunki i fotografie prezentujące obiekty, których dziś nie możemy już zobaczyć w przestrzeni miasta.
Część „Zagrożone” poświęcona była wartościowym obiektom, które często pozostają niedoceniane i nie zawsze są postrzegane jako zabytki, mimo że stanowią ważną część lokalnego dziedzictwa. Paweł Górny zaprezentował fotografie budynków, w których przeprowadzono modyfikacje niezgodne z ich pierwotnym stylem, prowadzące do zatracenia charakterystycznych cech architektonicznych i historycznego wyrazu obiektów.
W części „Żywe” Filip Semrau i Robert Preus przybliżyli historię i architekturę ulicy Konarskiego oraz jej otoczenia, wskazując także na zabytkowy budynek KPCEN przy ul. Jagiellońskiej 9, w którym odbywała się konferencja.
Spotkanie stało się okazją nie tylko do poznania historii bydgoskiej architektury, ale również do rozmowy o jej przyszłości – o obiektach utraconych, tych oczekujących na ochronę i rewitalizację oraz o budynkach, którym udało się nadać nowe funkcje przy jednoczesnym zachowaniu ich historycznego charakteru.
Konferencja pokazała, że ochrona lokalnego dziedzictwa zaczyna się od wiedzy, zainteresowania i rozmowy o mieście, a współpraca instytucji edukacyjnych, organizacji społecznych, samorządu i mieszkańców może przyczyniać się do zachowania jego wyjątkowego charakteru dla kolejnych pokoleń.
Oprac. Anna Rupińska
