Kujawsko-pomorskie zabytki. Prelekcje w październiku 2026 r.

W ramach Projektu „Wsparcie opieki nad zabytkami województwa kujawsko-pomorskiego  w 2026 roku” w miesiącu październiku 2026 roku prelekcje odbędą się:

• 4 października o godz. 11:00 w kościele p.w. śś. Katarzyny i Małgorzaty w Wielkiej Łące, nazwa zadania: „Wykonanie osuszenia ścian fundamentowych i odwodnienie kościoła parafialnego p.w. śś. Katarzyny i Małgorzaty w Wielkiej Łące”.
• 4 października o godz. 11:30 w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy, nazwa zadania: „Restauracja organów firmy Paul Voelkner w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy – Rekonstrukcja głosów historycznej dyspozycji: Konzertflöte 8′, Horn8′ V etap prac – część I”.
• 7 października o godz. 17:00 w kościele p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP w Pokrzydowie, nazwa zadania: „Remont dachu prezbiterium oraz prace przy więźbie dachowej (odgrzybianie) nawy głównej kościoła parafialnego p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP w Pokrzydowie”.
• 8 października o godz. 17:30 w kościele p.w. Matki Bożej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa w Świeciu, nazwa zadania: „Świecie, gotycki kościół p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa (XIV-XVI w.): konserwacja elewacji wschodniej kościoła – etap 1”.
• 9 października o godz. 18:30 w kościele p.w. Przemienienia Pańskiego w Bysławiu, nazwa zadania: „Prace konserwatorsko-restauratorskie przy ołtarzu głównym w kościele p.w. Przemienienia Pańskiego w Bysławiu – kontynuacja”.
• 17 października o godz. 18:00 w kościele p.w. św. Wawrzyńca w Nakle nad Notecią, nazwa zadania: „Prace konserwatorsko-restauratorskie przy ołtarzu głównym w kościele p.w. św. Wawrzyńca w Nakle nad Notecią – II etap”.
• 18 października o godz. 11:30 w kościele p.w. św. Wacława w Grabiu, nazwa zadania: „Konserwacja obrazów z kościoła p.w. św. Wacława w Grabiu”.
• 18 października o godz. 12:20 w kościele p.w. św. Marcina w Mazowszu, nazwa zadania: „Renowacja dachu kościoła p.w. św. Marcina w Mazowszu – etap II (zakrystia)”.
• 23 października o godz. 19:00 w kościele p.w. Matki Boskiej Bolesnej w Cielu, nazwa zadania: „Renowacja drzwi zewnętrznych w zabytkowym kościele Matki Boskiej Bolesnej w Cielu”.
• 25 października o godz. 7:00 w kościele p.w. św. Prokopa w Kłóbce, nazwa zadania: „Prace przy wnętrzu kaplicy cmentarnej p.w. św. Prokopa w Kłóbce”.
• 25 października o godz. 9:00 w kościele p.w. św. Prokopa w Konecku, nazwa zadania: „Renowacja kościoła p.w. św. Prokopa w Konecku”.
• 25 października o godz. 10:00 w kościele p.w. śś. Piotra i Pawła w Kruszwicy, nazwa zadania: „Naprawa rynien, rur spustowych oraz obróbek blacharskich, z wymianą niezgodnych chemicznie blach na blachę miedzianą na dachu kościoła kolegialnego p.w. śś. Piotra i Pawła w Kruszwicy – etap I”.
• 25 października o godz. 11:00 w kościele p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Modzerowie, nazwa zadania: „Konserwacja obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem z kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława B.M. w Modzerowie, gm. Izbica Kujawska”.
• 25 października o godz. 11:00 w kościele p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Osieczku, nazwa zadania: „Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Osieczku; prace konserwatorskie wewnątrz kościoła parafialnego”
• 25 października o godz. 11:00 w kościele p.w. śś. Ap. Piotra i Pawła w Trlągu, nazwa zadania: „Prace konserwatorskie we wnętrzach kościoła p.w. śś. Ap. Piotra i Pawła w Trlągu – etap II – fragment ściany tęczowej i łuku tęczowego”.
• 25 października o godz. 11:30 w kościele p.w. Parafia Rzymskokatolicka p.w. św. Michała Archanioła we Wtelnie, nazwa zadania: „Prace konserwatorskie i restauratorskie we wnętrzu kościoła parafialnego p.w. św. Michała Archanioła we Wtelnie, polichromie ścienne etap IV; kaplica północna – ściana wschodnia, sklepienie (faza I), ściana łuku wejściowego”.
• 25 października o godz. 12:00 w kościele p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i NMP Wspomożycielki Wiernych w Nawrze, nazwa zadania: „Konserwacja balustrady chóru muzycznego w kościele parafialnym p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i NMP Wspomożycielki Wiernych w Nawrze”.
• 25 października o godz. 12:00 w kościele p.w. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Złotorii, nazwa zadania: „Prace konserwatorskie i restauratorskie przy obrazie św. Wojciecha z kościoła p.w. św. Wojciecha w Złotorii”.
• 25 października o godz. 13:00 w kościele p.w. św. Mikołaja i św. Konstancji w Gniewkowie, nazwy zadań: „Prace konserwatorskie i restauratorskie manierystycznego ołtarza św. Konstancji w kościele p.w. św. Mikołaja i św. Konstancji w Gniewkowie – etap II – skrzydło prawe” oraz „Prace konserwatorskie i restauratorskie przy ołtarzu bocznym p.w. św. Anny Samotrzeć w kościele p.w. św. Mikołaja i św. Konstancji w Gniewkowie – etap I – uszaki”.
• 28 października o godz. 18:30 w kościele p.w. św. Wojciecha w Sadkach, nazwa zadania: „Prace konserwatorskie i restauratorskie przy elewacji południowej i wschodniej kaplicy św. Krzyża kościoła p.w. św. Wojciecha w Sadkach”.

Obiekty poddane konserwacji w 2026 roku w ramach projektu „Wsparcie opieki nad zabytkami województwa kujawsko-pomorskiego w 2026 roku” stanowią istotny element krajobrazu kulturowego regionu. Przyciągają turystów podróżujących zarówno regionalnymi, jak i krajowymi. Poza wartością historyczną, pełnią one również funkcje sakralne i kulturalne.

Ze względu na ich funkcjonalność, bezpośrednimi beneficjentami są mieszkańcy województwa, którzy mogą swobodnie korzystać z odnowionych obiektów. W szczególności dotyczy to parafian, dla których zabytki te mają również znaczenie duchowe i społeczne.

Kościół parafialny w Wielkiej Łące wzniesiono na przełomie XIII i XIV w., a gruntownie przebudowano w latach 1861–1863 w duchu neogotyckim. Obiekt ma formę murowanego, ceglanego kościoła jednonawowego z transeptem i wieżą. Stan techniczny w zakresie objętym inwestycją był niezadowalający i wymagał podjęcia prac naprawczych związanych z zawilgoceniem ścian oraz posadzek kościoła. Przyczyną degradacji był niewłaściwy stan fundamentów, które zostały naprawione (m.in. czyszczenie, izolacje i uszczelnienia, reprofilacja spoin). Ponadto odwodniono kościół.

Instrument organowy znajdujący się w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa  w Bydgoszczy  (bud. 1910-1912 wg projektu Oskara Hossfelda) o romantycznym brzmieniu zbudowano w bydgoskiej firmie Paula Voelknera. Ma on unikatowy, neobarokowy wystrój prospektu. Organy wyposażone są w 28 głosów realnych, rozdysponowanych na 2 klawiatury ręczne i klawiaturę nożną. Traktura gry i rejestrów jest pneumatyczna, wiatrownice stożkowe. Oryginalna dyspozycja została zmieniona podczas przebudowy organów w 1942 r. przez J. Goebla z Gdańska. Od 2012 r. trwa proces przywracania pierwotnych założeń brzmieniowych. Prace prowadzone w 2026 r. to kolejny etap rekonstrukcji głosów historycznej dyspozycji Konzertflöte 8′, Horn8′. W br. zaplanowano badanie materiałów referencyjnych oraz piszczałek głosów rekonstruowanych.

Kościół parafialny w Pokrzydowie wzniesiono w 1866 r., określano jako obiekt o formach neoromańskich, murowany z cegły, z jedną wieżą i jednonawowym układem wnętrza. Wnętrze kościoła zachowało tradycyjny charakter sakralny, z trzema ołtarzami stanowiącymi podstawowe elementy wyposażenia liturgicznego.

W przypadku dachu prezbiterium wykonane zostały: naprawa, wzmocnienie lub wymiana elementów konstrukcyjnych więźby dachowej, która przeszła również odgrzybienie i zabezpieczenie przeciwko owadom. Przeprowadzono impregnację ogniochronną, deskowanie, papowanie, przybicie łat oraz kontrłat w obrębie więźby dachowej. Dach pokryto dachówką. Zamontowano wykonane obróbki  blacharskie, rynny i rury spustowe. Więźba dachowa nawy głównej została odgrzybiona.

Budowa gotyckiego kościoła p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Stanisława Biskupa w Świeciu trwała od drugiej połowy XIV w. do około połowy XVI w. W 1945 r. budynek został częściowo zniszczony. W latach 1983–1988 budynek odbudowano. Kościół jest orientowany. Budynek wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta z przybudówkami prezbiterium i wieży na osi wschód-zachód. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia a od południa kruchta boczna.

Ciekawym akcentem bryły jest prezbiterium wyższe od korpusu. Korpus z trzema nawami, boczne znacznie niższymi od głównej. Korpus reprezentuje styl przejściowy między gotykiem a renesansem. Prezbiterium ze schodkowym szczytem jest gotyckie, natomiast czworokątna wieża nosi cechy renesansowe. Szczyty prezbiterium i wieży, pasy fryzowe oraz część ścian naw bocznych pokryto tynkami. Elewacja wschodnia kościoła, w tym szkarpa po stronie południowo-wschodniej została poddana  pracom konserwatorskim.  Wykonano m. in. impregnację oraz hydrofobizację cegieł i spoin, oczyszczenie elewacji, zastąpiono uszkodzone cegły nowymi, uzupełniono ubytki, scalono kolorystycznie wcześniejsze naprawy i kity oraz nowe tynki.

Neogotycki kościół w Bysławiu zbudowano w latach 1886-1888. W 2026 r. były kontynuowane prace konserwatorsko-restauratorskie przy ołtarzu głównym. Powierzchnia szafy ołtarzowej była pokryta zabrudzeniami powierzchniowymi, przemalowaniami z farby olejnej, brązą oraz zmętniałym lakierem wraz z widocznymi przetarciami i odspojeniami poszczególnych warstw. Struktura drewna w wielu miejscach uszkodzona w wyniku urazów mechanicznych oraz destrukcyjnej działalności owadów. Na osłabienie stabilności ołtarza wpływa  naruszona struktura drewna. W płycinach z malowanymi scenami są przebarwienia i zaplamienia warstwy malarskiej. Rzeźby cechują się mocnym zabrudzeniem i ubytkami powstałymi w wyniku mechanicznych uszkodzeń oraz działalności owadów. Widoczne przemalowania z przetarciami i zarysowaniami warstwy malarskiej, rzeźby pokryte w miejscu złoceń brązą. Tegoroczne prace zakładały wzmocnienie struktury zabytku i poprawę statyki oraz przywrócenie utraconej świetności złoceń i srebrzeń.

Świątynia p.w. św. Wawrzyńca w Nakle nad Notecią w obecnym kształcie powstała w 1843 r. Jest to budowla klasycystyczna, rozbudowana w stylu neobarokowym. Jest ona murowana, tynkowana, wzniesiona na planie prostokąta o bardzo urozmaiconej bryle, trójnawowa. Elewacja frontowa jest wzbogacona dwiema neoklasycystycznymi wieżami flankującymi pierwotną nawę. Ołtarz główny architektoniczny przyścienny, kolumnowy, z glorią w zwieńczeniu składa się z mensy, retabulum i zwieńczenia. Mensa wtórna z płytą z piaskowca, rozbudowane retabulum wsparte na cokole nawiązującym do predelli. Cokół na profilowanej podstawie w części środkowej, płaskiej na osiach kolumn wytyczony w formie prostokątnych postumentów dekorowanych płycinami. W zwieńczeniu ołtarza głównego w profilowanej, złoconej ramie, owalny obraz „Przemienienie Pańskie na Górze Tabor”. W 2026 r. przeprowadzono działania: odgrzybianie i dezynsekcję, wzmocnienie struktury –  konsolidację osłabionego materiału oraz usuwanie wtórnych nawarstwień. Ponadto zostały przeprowadzone prace restauratorskie mające na celu przywrócenie wartości estetycznych i artystycznych: odtworzono zniszczone elementy, wypełniono braki oraz ubytki w obrazie.

Początki gotyckiego kościoła p.w. św. Wacława w Grabiu wiązane są z 1320 r. Świątynię przebudowano: w duchu nowożytnym w 1587 r.; natomiast w XX w. według projektu Franciszka Niekrasza, dostawiając od południa nowy korpus i przekształcając dawne prezbiterium w kaplicę. Obraz „Opłakiwanie” datowany jest  na 1 poł. XVIII w. w stylu baroku. Przedstawia Marię z mieczem wbitym w serce. Na kolanach ma martwe ciało ukrzyżowanego Jezusa. Przedstawienie wykonano techniką oleju na płótnie z impastami. Warstwa malarska  jest mocno zdegradowana i krucha, liczne ubytki tej warstwy, płótno zwieszone i cienkie. W ramach tegorocznego zadania dokonano m.in. usunięcia wtórnych przemalowań, rekonstrukcję i uzupełnienie krajek, prace przy krosnach i retusz warstwy malarskiej.

Kościół w Mazowszu  wzniesiono w 1900 r. w stylu neogotyckim. Budynek wzniesiony na planie prostokąta z półkoliście zamkniętym prezbiterium, parą kaplic po bokach korpusu i prostokątną kruchtą od strony elewacji frontowej. W narożach, między kaplicami a prezbiterium usytuowane zamknięte trójbocznie aneksy zakrystii i skarbca. Różnorodną bryłę obiektu nakrywają dachy wykonane z blachy, natomiast trzykondygnacyjną wieżę wieńczy hełm w formie ostrosłupa.

W 2026 r. udzielono dotacji na przeprowadzenie II etapu renowacji dachu świątyni. Dach zakrystii kościoła pw. św. Marcina w Mazowszu znajdował się w złym stanie technicznym. Aby zapobiec degradacji obiektu, przeprowadzone zostały: demontaż i wymiana zużytych elementów, impregnacja grzybobójcza i ognioochronna oraz krycie konstrukcji nową blachą wraz z wykonaniem nowej instalacji systemu odprowadzania wody.

Neogotycki kościół w Cielu wzniesiono w latach 1892-1893. Nieotynkowany budynek zbudowano z cegły, przykryto dachami dwuspadowymi z dachówki ceramicznej. W bryle obiektu po zachodniej stronie wyróżnia się flankowana aneksami wieża na planie kwadratu i jej iglica kryta łupkiem. Drewniane drzwi zewnętrzne świątyni są zużyte i wymagają prac konserwatorskich. Widoczne są przebarwienia, zawilgocenia i miejscowe ubytki lub spękania drewna, szczególnie w dolnych partiach skrzydeł oraz przy progach. Elementy metalowe, w tym zawiasy i ozdobne okucia, są skorodowane. W ramach realizowanego zadania przewidziano renowację drewnianych drzwi, ościeżnic, elementów metalowych: zawiasów, klamek, zamków; naświetla górnego (witraża) oraz dorobienie kluczy do zamków. Pozwoli to na zachowanie wartości historycznej i dekoracyjnej stolarki.

Kaplica cmentarna p.w. św. Prokopa w Kłóbce posiada tradycyjną, sakralną formę architektoniczną, charakterystyczną dla niewielkich kaplic pogrzebowych budowanych na przełomie XIX i XX w. Budowla wyróżnia się harmonijną bryłą, murowanymi ścianami oraz symbolicznym wystrojem wnętrz. Kaplica pełni funkcję miejsca modlitwy i pożegnań, stanowiąc ważny punkt w przestrzeni cmentarnej oraz świadectwo historii lokalnej społeczności. Pomimo zachowania pierwotnej struktury, obiekt wykazuje oznaki zużycia i degradacji wynikającej z naturalnych procesów starzenia oraz wieloletniego użytkowania. W br. prace skupiały się na przywróceniu blasku we wnętrzu obiektu. Dokonana została naprawa ścian wewnętrznych, tj. oczyszczenie, usunięcie starej farby i wtórnych zapraw cementowych oraz sklepienia: konserwacja elementów drewnianych.

Neogotycki kościół p.w. św. Prokopa w Konecku wybudowano w 1902 r. z cegły ceramicznej na kamiennym fundamencie w układzie jednonawowy z wyodrębnionym prezbiterium, zakrystią i wieżą od strony zachodniej. Bryłę świątyni charakteryzują strzeliste proporcje, ostrołukowe otwory okienne oraz dekoracyjne detale ceglane typowe dla późnego neogotyku sakralnego. Wnętrze kościoła zachowało pierwotny układ przestrzenny z wyraźnym podziałem na nawę i prezbiterium, sklepieniem pozornym oraz oryginalnym wyposażeniem o znaczących walorach artystycznych. Stan zachowania elewacji ceglanej uznano za zły. Widoczne były zabrudzenia, ślady po mikroorganizmach, ubytki cegieł, zapraw oraz wtórne spoiny i zaprawy. W ramach zadania realizowanego w br. zaplanowane były prace związane – cegłami (wykonanie i montaż kształtek, wzmocnienie i uzupełnienie ubytków). Ponadto przewidziano dezynfekcję ścian, oczyszczenie lica i szycie murów, reprofilację spoin, scalenie kolorystyczne i hydrofobizację powierzchni. Dodatkowo przeprowadzona została konserwacja i rekonstrukcja drewnianych żaluzji.

Wzniesiony w I poł. XII w. kościół kolegialny pw. śś. Piotra i Pawła w Kruszwicy jest jednym z najważniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Ma formę orientowanej, trójnawowej bazyliki filarowej na planie krzyża łacińskiego, zbudowanej z ciosów granitowych i piaskowcowych, z charakterystyczną surowością wnętrza, półkolistymi łukami i pięcioma absydami. Świątynia wiązana jest z najstarszą organizacją kościelną Kujaw i prawdopodobnie pełniła funkcję siedziby biskupstwa przed jego przeniesieniem do Włocławka, a mimo późniejszych przekształceń zachowała w dużym stopniu pierwotny romański układ i bryłę. Aby zachować walory historyczno-artystyczne kościoła w 2026 r. realizowane jest zadanie obejmujące: naprawę rynien, rur spustowych oraz obróbek blacharskich, z wymianą niezgodnych chemicznie blach na blachę miedzianą na dachu kościoła.

Drewniany kościół p.w. św. Stanisława B.M. w Modzerowie wzniesiono w 1796 r. W latach 70-tych XX w. przemalowano polichromie i ołtarze. Barokowy obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem nieznanego autorstwa pochodzi z przełomu XVII/XVIII w., został później przemalowany. W polu centralnym postać Marii ukazano do połowy, jest odziana w maforium spływające na ramiona. Na lewym przedramieniu Marii Dzieciątko Jezus przedstawiono w pozycji siedzącej z prawą dłonią uniesioną w geście błogosławieństwa, w lewej trzyma księgę. W tle znajduje się pejzaż. Zakres prac w 2026 r. obejmował: dezynfekcję i dezynsekcję obrazu, podklejenie miejscowych odspojeń warstw zaprawy i warstwy malarskiej oraz wzmocnienie strukturalne drewnianego podobrazia.

Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Osieczku został wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku, a następnie gruntownie przebudowany w 1618 roku. Obiekt ma salowe, przekształcone wnętrze z półkolistymi wnękami, dwoma kolistymi oknami w ścianie wschodniej oraz drewnianym, belkowanym stropem dekorowanym ornamentyką pasową i malarską stylizowaną na historyczną. Ogólny zakres zaplanowanych prac obejmował strop drewniany. Prace polegały na m.in. usunięciu starej farby olejnej, oczyszczaniu elementów drewnianych, pokrytych preparatem grzybobójczym, uzupełnianiu ubytków, wstawieniu fleków, impregnacji i malowaniu drewna.

Obecna późnogotycka forma kościoła p.w. śś. Apostołów Piotra i Pawła w Trlągu pochodzi zasadniczo z II połowy XV wieku. W 1935 r. dobudowano nowe prezbiterium, a dawne przekształcono w kaplicę, mimo tego świątynia zachowała gotycki charakter, m.in. ceglany układ murów, gotycki portal w ścianie południowej oraz zakrystię ze sklepieniem ostrołukowym. W 2026 r. przeprowadzono prace konserwatorskie we wnętrzach –  przy fragmencie ściany tęczowej i łuku tęczowego. W wyniku wcześniejszych badań odsłonięto najstarsze tynki z wyraźnym wzorem malarskim oraz kilka nawarstwień malarskich, które zostaną odsłonięte do zachowania. Zakres prac obejmował m.in. zabezpieczenie warstwy pudrującej, wzmacnianie, wykonanie napraw tynków, aranżację estetyczna, izolację warstw malarskich, rekonstrukcję poprzez punktowanie.

Kościół parafialny p.w. św. Michała Archanioła we Wtelnie został wzniesiony w latach 1785–1787 z fundacji opata koronowskiego Jana Chrząstkowskiego. Jest to murowana, ceglana świątynia jednonawowa, powiększana dwukrotnie: w 1863 r. o prezbiterium i dwie kaplice boczne oraz w 1908 r. o neobarokową, kwadratową wieżę zwieńczoną baniastym hełmem z latarnią. W br. prace polegały na rewaloryzacji polichromii na  ścianie wschodniej,  ścianie łuku wejściowego oraz na sklepieniu kaplicy północnej. Stan zachowania wskazywał na utratę spójności technologicznej warstw: osłabienie podłoża i warstw malarskich, miejscowe odspojenia tynku, pęcherze oraz ślady zawilgocenia i zagrzybienia. Widoczne były wtórne nawarstwienia, zabrudzenia, ubytki tynku, pobiał i polichromii, które zaburzały czytelność pierwotnego opracowania malarskiego. Istniała konieczność zabezpieczenia osłabionych fragmentów przed dalszą degradacją.

Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i NMP Wspomożycielki Wiernych w Nawrze pochodzi z XIV w. Wnętrze wyposażone zostało w XVII i XVIII w. Prospekt organowy składa się z balustrady chóru oraz bogato zdobionej szafy organowej. Obiekty te są w bardzo złym stanie. Z tego powodu w 2026 r. zostały przeprowadzone prace mające na celu zaniechanie dalszej degradacji obiektu. Konserwacji została poddana balustrada chóru muzycznego: drewniana konstrukcja, elementy polichromowane oraz złocone i srebrzone. Zakres zadania zakładał m.in. dezynfekcję i dezynsekcję, podklejenie oryginalnych warstw, retusz oraz uzupełnienie ubytków.

Kościół w Złotorii jest świątynią o gotyckiej tradycji, związaną z dawną, średniowieczną parafią funkcjonującą na tym terenie już od XIII–XIV wieku. Obecny kościół ma formę ceglanej, jednonawowej budowli z charakterystyczną zachodnią wieżą, zachowującą zasadnicze cechy historycznej architektury sakralnej regionu. W dziejach obiektu istotne były późniejsze zniszczenia i odbudowy, w tym rozebranie wcześniejszej świątyni w 1807 r. oraz dalsze przekształcenia związane z funkcjonowaniem parafii. Olejny obraz św. Wojciecha z kościoła p.w. św. Wojciecha w Złotorii umiejscowiony jest w ołtarzu głównym znajdującym się w prezbiterium kościoła. Ołtarz datuje się na XVI-XVII w., natomiast obraz św. Wojciecha na początek XX w.

W ramach zadania realizowanego w 2026 r. dokonano m.in.:  zabezpieczenia miejscowego odspojonych łusek warstwy malarskiej i zaprawy na czas demontażu i transportu, oczyszczenia z zabrudzeń powierzchniowych lica i odwrocia oraz krosna, dezynfekcji, oczyszczenia krosna, usunięcia pożółkłego werniksu, konsolidacji warstwy malarskiej, naprawy podobrazia płóciennego, uzupełnienia ubytków, zabezpieczenia oryginalnej warstwy malarskiej, zabezpieczenia obiektu akrylowym werniksem końcowym.

Ceglany kościół w Gniewkowie powstał w okresie gotyku. Konstrukcja halowa, jednonawowa z zakończonym prostokątnie prezbiterium. Świątynia była kilkukrotnie przebudowana, zyskała barokowe sklepienie, wieże z barokowym hełmem. We wnętrzu kościoła znajduje się wiele cennych zabytków pochodzących z różnych okresów działalności kościoła. Do najcenniejszych obiektów ruchomych kościoła należy datowany na 1 poł. XVII wieku tryptyk św. Konstancji.

Prace konserwatorskie i restauratorskie manierystycznego ołtarza św. Konstancji w kościele p.w. św. Mikołaja i św. Konstancji w Gniewkowie z 1 poł. XVII w. (etap II – skrzydło prawe) zostały przeprowadzone w 2026 r., jak również konserwacji poddano uszaki ołtarza bocznego p.w. św. Anny Samotrzeć. Jest to ołtarz drewniany, polichromowany ze złoceniami i srebrzeniami o stylistycznych cechach barokowych. Wolnostojący, dwukondygnacyjny z trzema obrazami. Nastawa ołtarzowa spoczywa na murowanej prostokątnej mensie. Większą część pola dolnej kondygnacji zajmuje powierzchnia obrazu, otoczona dekoracyjną ramą o motywie stylizowanych liści akantu. Profilowany gzyms oddzielający kondygnację wspierają kolumny o gładkich złoconych trzonkach i prostych kompozytowych kapitelach. Część środkowa została ujęta uszakami z ornamentem małżowinowo-chrząstkowym z wplecionymi postaciami aniołów.

Kościół w Sadkach wzniesiono w latach 1748-1767. Świątynia jest murowana, ceglana, jednonawowa, z wieżą od zachodu i zamkniętym trójbocznie prezbiterium, do której przylegają zakrystia i kaplica Świętego Krzyża. Elewacje są otynkowane artykułowane pilastrami i gzymsami. Elewacje południowa i wschodnia kaplicy św. Krzyża wykazywały zawilgocenie, zasolenie murów oraz biologiczne porastanie powierzchni, co świadczyło o osłabieniu struktury materiału.  Prace zaplanowane na br. zakładały m.in. usunięcie materiałów wtórnych (np. zapraw cementowych), oczyszczenie powierzchni ścian, naprawę murów – zszycie pęknięć i wzmocnienie zdegradowanych fragmentów ścian, renowację i uzupełnienie tynków zewnętrznych, konserwację i rekonstrukcję detalu architektonicznego, wykonanie nowych warstw wypraw malarskich lub ochronnych.

Odtworzono pierwotny wygląd elewacji kaplicy.