Wizyta studyjna projektu REliHE w Czechach – wymiana doświadczeń w zakresie zarządzania dziedzictwem religijnym

W dniach 3–4 marca 2026 r. przedstawiciele partnerów międzynarodowego projektu REliHE – Religious Heritage in Rural Areas wzięli udział w wizycie studyjnej w regionie południowoczeskim w Czechach. Spotkanie odbyło się w mieście České Budějovice i zostało zorganizowane przez czeskiego partnera projektu – Regionální rozvojovou agenturę jižních Čech (RERA) we współpracy z władzami regionu.

Celem wizyty była wymiana doświadczeń dotyczących ochrony, rewitalizacji oraz zarządzania dziedzictwem religijnym, szczególnie w kontekście obiektów sakralnych zlokalizowanych na obszarach wiejskich. W Europie znajduje się ponad 500 tys. budynków o charakterze religijnym, z których wiele mierzy się dziś z podobnymi wyzwaniami – zmianami demograficznymi, sekularyzacją społeczeństwa czy ograniczonymi środkami na utrzymanie zabytków. Jednocześnie obiekty te stanowią ogromny potencjał kulturowy, historyczny i społeczny dla rozwoju regionów.

W wizycie uczestniczyli także przedstawiciele Województwa Kujawsko-Pomorskiego, które jest jednym z partnerów projektu REliHE. Region aktywnie uczestniczy w pracach nad wypracowaniem nowych rozwiązań wspierających ochronę i udostępnianie dziedzictwa religijnego, a także nad doskonaleniem instrumentów polityki regionalnej.

Podczas wizyty uczestnicy projektu odwiedzili kilka wyjątkowych obiektów sakralnych południowych Czech, które stanowią przykłady różnych modeli ochrony i wykorzystania dziedzictwa religijnego. W programie znalazły się m.in.:

opactwo w Milevsku – jeden z najstarszych klasztorów w regionie, którego początki sięgają XII wieku,
klasztor cystersów w Zlaté Korunie, założony w XIII wieku przez króla Przemysła Ottokara II,
kościół św. Wawrzyńca w Klení – niewielka świątynia wiejska o wielowarstwowej historii architektonicznej,
klasztor cysterski w Vyšším Brodzie, będący jednym z najlepiej zachowanych zespołów klasztornych w Czechach,
oraz zespół klasztorny w Czeskim Krumlovie, który w średniowieczu łączył funkcjonowanie trzech wspólnot religijnych.

Odwiedzane miejsca stanowiły punkt wyjścia do dyskusji na temat nowoczesnych modeli zarządzania obiektami sakralnymi, w tym ich wielofunkcyjnego wykorzystania, współpracy z lokalnymi społecznościami oraz łączenia dziedzictwa kulturowego z turystyką i edukacją. Szczególną uwagę poświęcono również kwestiom finansowania renowacji zabytków oraz sposobom ich udostępniania mieszkańcom i turystom.

Wizyta studyjna była ważnym elementem realizacji projektu REliHE, który zakłada międzyregionalną współpracę partnerów z siedmiu krajów Europy w celu doskonalenia instrumentów polityki regionalnej dotyczących ochrony dziedzictwa religijnego. Projekt realizowany jest w ramach programu Interreg Europe i współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w latach 2024–2028.

Zdobyta podczas wizyty wiedza oraz przykłady dobrych praktyk będą wykorzystywane przez partnerów projektu do opracowania nowych rozwiązań wspierających zrównoważone wykorzystanie zabytków sakralnych w regionach europejskich, w tym również w województwie kujawsko-pomorskim.

Zdjęcia M.Stokłosa, A.Komorowska