Filmowe Kujawy Pomorze: Wykład o polskiej szkole plakatu
„Najlepsze! Plakaty filmowe PRL-u” to wykład dr hab. Katarzyny Kulpińskiej, na który zaprasza Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Galeria Sztuki Nowoczesnej.
Wykład będzie poświęcony fenomenowi polskiego plakatu filmowego PRL-u jednemu z najciekawszych i najbardziej reprezentacyjnych gatunków polskiej sztuki plakatu. W okresie PRL-u był on przestrzenią wyjątkowej swobody twórczej. Niepodlegający rygorom rynku komercyjnego i mniej obciążony cenzurą niż inne formy przekazu, pozwalał projektantom na śmiałe eksperymenty formalne oraz tworzenie autorskich interpretacji filmowych dzieł. Dzięki temu polskie plakaty filmowe szybko zdobyły uznanie na świecie. Nietypowe, intrygujące rozwiązania – paradoksalnie – wynikały z różnego rodzaju braków – niedostatku materiałów, dobrej jakości farb, papieru, czy też barwnej fotografii na odpowiednim poziomie – informują organizatorzy. – Charakterystyce sposobów nawiązania do filmów różnych gatunków i pochodzących z różnych krajów będzie towarzyszyła refleksja dotycząca dorobku autorek plakatu, które na równi ze swoimi kolegami „po fachu” współtworzyły panoramę plakatu kilku dekad PRL-u i współdecydowały o charakterze polskiego plakatu – nie tylko filmowego. Wykład towarzyszy wystawie „Re/Wizje. Plakat filmowy polskich artystek 1954-1982”.
Dr hab. Katarzyna Kulpińska, prof. UMK – historyczka sztuki związana z Katedrą Historii Sztuki Nowoczesnej i Pozaeuropejskiej UMK, badaczka historii polskiego plakatu i grafiki użytkowej XX wieku. Kuratorka wystawy „Re/Wizje. Plakat filmowy polskich artystek 1954–1982”.
Wystawa Re/Wizje. Plakat filmowy polskich artystek 1954-1982
Historia polskiego plakatu przez dekady opowiadana była głównie przez pryzmat nazwisk mężczyzn. W powszechnej świadomości to oni tworzyli fenomen określany mianem „polskiej szkoły plakatu”, która zdobyła międzynarodowe uznanie i na trwałe wpisała się do kanonu światowego projektowania graficznego. Tymczasem obok uznanych mistrzów działały również dziesiątki utalentowanych artystek, których dorobek przez lata pozostawał niedostatecznie obecny w publikacjach, wystawach i opracowaniach naukowych. Wystawa „Re/Wizje” podejmuje próbę przywrócenia pamięci o kobietach współtworzących historię polskiego plakatu drugiej połowy XX wieku. Obok dzieł uznanych twórców prezentowane są plakaty dwudziestu jeden artystek, a ich biografie i zawodowe osiągnięcia udokumentowane zostały w katalogu towarzyszącym ekspozycji.
Na ekspozycji prezentowanych jest 114 plakatów filmowych powstałych w latach 1954–1982. Prace odnoszą się zarówno do klasyki polskiego kina, jak i do produkcji zagranicznych pochodzących z Europy, Azji oraz obu Ameryk. Wśród autorów prezentowanych prac znaleźli się zarówno najwybitniejsi przedstawiciele polskiej szkoły plakatu, jak i twórczynie, których nazwiska dopiero dziś odzyskują należne miejsce w historii. Zwiedzający zobaczą dzieła m.in. Liliany Baczewskiej-Lampert, Hanny Bodnar, Ewy Frysztak, Marii Ihnatowicz, Jolanty Karczewskiej, Joanny Krzymuskiej-Stokowskiej, Marii Syskiej. Zaprezentowanie plakatów artystek zestawionych z plakatami artystów – ich nauczycieli, kolegów, mężów (Romana Cieślewicza, Wojciecha Fangora, Jana Lenicy, Waldemara Świerzego i Henryka Tomaszewskiego) – pozwala na uzmysłowienie, że tworzyły one na takim samym poziomie, a ich prace są częścią historii polskiego plakatu PRL-u.
Wystawa nawiązuje również do obchodów Roku Andrzeja Wajdy 2026 poprzez prezentację plakatów związanych z jego filmami. Jednocześnie wpisuje się w obchody Roku Ludzi Filmu Kujaw i Pomorza oraz przypomina postać wybitnego aktora Leonard Pietraszak, którego rok obchodzony jest obecnie w Bydgoszczy.
Wykład dr hab. Katarzyny Kulpińskiej „Najlepsze! Plakaty filmowe PRL-u” odbędzie się 16 czerwca 2026 (wtorek), godz. 16:30 w Galerii Sztuki Nowoczesnej w Bydgoszczy, ul. Mennica 8a.
Departament Promocji
Paweł Jankowski
15 czerwca 2026