29 października – Światowy Dzień Udaru Mózgu
Światowy Dzień Udaru Mózgu został ustanowiony w 2006 r. przez Światową Organizację Udaru Mózgu (World Stroke Organization), który obchodzony jest co roku 29 października w celu zwiększenia świadomości społeczeństwa o samej chorobie, jej przyczynach powstawania i profilaktyce. W tym dniu warto przypomnieć, jak rozpoznać pierwsze sygnały ostrzegawcze, jak reagować w sytuacji zagrożenia i w jaki sposób zmniejszać ryzyko zachorowania.
Czym jest udar mózgu? Jakie są jego rodzaje?
Udar mózgu jest nagłym, miejscowym zaburzeniem dopływu krwi do części mózgu. Wyróżniamy:
- UDAR NIEDOKRWIENNY – który stanowi ok. 80% przypadków, powstaje na skutek znacznego zwężenia lub zatkania tętnicy lub tętniczek doprowadzających tlen i substancje odżywcze do mózgu;
- UDAR KRWOTOCZNY (potocznie zwany jako WYLEW) – który stanowi ok. 20% przypadków, powstaje na skutek pęknięcia tętniczki, powodując rozlewanie krwi w pewnym obszarze mózgu. Większość tego typu udarów jest powiązana z nadciśnieniem tętniczym;
- UDAR ŻYLNY – występujący w mniej niż 1% przypadków, jest konsekwencją zakrzepicy zatok żylnych mózgowia.
Udar może dotknąć w różnym wieku, choć ryzyko jego wystąpienia zwiększa się wraz z wiekiem. Jego następstwa mogą obejmować m.in. zaburzenia mowy, niedowład kończyn, trudności z poruszaniem się, problemy z pamięcią i samodzielnym funkcjonowaniem.
Statystyki wskazują, że UDAR MÓZGU to trzecia po chorobach serca i nowotworach przyczyna śmierci i pierwsza przyczyna trwałej niesprawności wśród Polaków po 40 roku życia. Zgodnie z danymi NFZ w 2024 r. odnotowano w Polsce 73,7 tys. przypadków udaru niedokrwiennego mózgu, z czego 89% stanowiły udary pierwszorazowe. Co roku udar mózgu zabija ok. 30 000 Polaków. Z roku na rok rośnie liczba osób, których udar dotyka w coraz młodszym wieku.
Jak rozpoznać objawy udaru mózgu? – pobierz ULOTKĘ
Objawy udaru pojawiają się zwykle nagle. Należą do nich przede wszystkim:
- opadnięty kącik ust lub asymetria twarzy,
- osłabienie albo niedowład ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała,
- zaburzenia mowy, niewyraźne wypowiadanie słów, trudności z mówieniem lub rozumieniem,
- nagłe zaburzenia widzenia,
- nagłe zawroty głowy, zaburzenia równowagi lub koordynacji,
- nagły, bardzo silny ból głowy o nieznanej przyczynie.
W razie wystąpienia choćby jednego z powyższych objawów należy natychmiast wezwać karetkę! Im szybciej zostanie udzielona profesjonalna pomoc, tym większe szanse chorego na przeżycie i zachowanie sprawności.
Profilaktyka ma znaczenie
Wiele czynników zwiększających ryzyko udaru można kontrolować. Do najważniejszych należą nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków i inne choroby serca, cukrzyca, podwyższony poziom cholesterolu, palenie tytoniu, nadmierne spożywanie alkoholu, mała aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość a także chroniczny stres.
Aby ograniczyć ryzyko udaru, warto:
- regularnie mierzyć ciśnienie tętnicze i kontrolować poziom cholesterolu oraz glukozy,
- wykonywać zalecone badania profilaktyczne i korzystać z konsultacji lekarskich,
- dbać o codzienną aktywność fizyczną,
- stosować zbilansowaną dietę, bogatą w warzywa i owoce, z ograniczeniem soli i żywności wysoko przetworzonej, oto kilka informacji o diecie DASH, która zapobiega nadciśnieniu,
- nie palić tytoniu, co z pewnością przynosi wiele korzyści dla zdrowia, a jakich dowiesz się z artykułu zamieszczonego na stronie gov.pl
Światowy Dzień Udaru Mózgu przypomina o konieczności dbania o zdrowie mózgu oraz o tym, jak ważna jest szybka diagnoza i leczenie w przypadku udaru. Jednym z kluczowych narzędzi diagnostycznych, zwłaszcza po przebyciu udaru, jest badanie EEG, które pomaga monitorować funkcje neurologiczne, oceniać ryzyko powikłań, takich jak padaczka poudarowa, oraz wspierać proces rehabilitacji.
Należy pamiętać, że rehabilitacja po udarze może znacząco poprawić jakość życia lub zapobiec trwałemu kalectwu.
Zwiększenie świadomości na temat udarów mózgu oraz rozwój nowoczesnych metod diagnostycznych, takich jak EEG, stanowią klucz do poprawy jakości życia pacjentów, którzy przeszli udar.
Szczegółowe raporty i analizy zdrowotne można znaleźć na portalu Pacjent / e-Zdrowie NFZ oraz w zestawieniach przygotowywanych przez Fundację Udaru Mózgu: