26 października obchodzimy Światowy Dzień Donacji i Transplantacji, święto
ustanowione w 2005 roku, którego celem jest zwiększanie świadomości społecznej na temat transplantacji i znaczenia dawstwa narządów oraz tkanek. To także okazja do promowania dawstwa rodzinnego i zachęcania do świadomego podejmowania decyzji dotyczących pobrania narządów po śmierci.
Transplantologia to dziedzina medycyny zajmująca się przeszczepianiem narządów
i tkanek (łac. transplantare – „szczepić”, „przenosić”). Współczesna medycyna umożliwia przeszczepianie m.in. nerek, serca, płuc, wątroby, trzustki, jelit, skóry, rogówki czy szpiku kostnego.
Niektóre narządy, np. nerka lub fragment wątroby, a także tkanki, takie jak szpik kostny, mogą być pobierane od żywych dawców, pod warunkiem uzyskania ich świadomej zgody i spełnienia wymogów bezpieczeństwa medycznego. Warto podkreślić, że ponad 2 miliony Polaków w wieku 18–61 lat jest zarejestrowanych jako potencjalni dawcy szpiku.
Większość narządów do przeszczepienia pochodzi jednak od osób zmarłych, które za życia nie zgłosiły sprzeciwu wobec ich pobrania, a u których stwierdzono śmierć zgodnie z obowiązującymi kryteriami medycznymi.
Z danych Biuletynu Informacyjnego POLTRANSPLANT nr 1 (35) z 2026 roku wynika, że w 2025 roku w Polsce było 730 zmarłych dawców narządów, a w samym województwie kujawsko-pomorskim odnotowano 29 rzeczywistych zmarłych dawców. W 21 przypadkach były to pobrania wielonarządowe.
W 2025 roku w ośmiu szpitalach na terenie województwa pobrano łącznie 99 narządów i rogówek od 29 zmarłych dawców. Były to: 43 nerki, 3 płuca, 2 serca, 24 rogówki i 27 wątrób.
W Polsce obowiązuje zasada zgody domniemanej, oznacza to, że pobranie narządów po śmierci jest możliwe, jeśli dana osoba za życia nie wyraziła sprzeciwu, np. za pomocą Centralnego Rejestru Sprzeciwów.
Na dzień 31 grudnia 2025 roku w rejestrze odnotowano 2800 osób z województwa kujawsko-pomorskiego. W samym 2025 roku sprzeciw wyraziło 112 osób, a jedna osoba wycofała wcześniej złożone oświadczenie. W przeliczeniu na milion mieszkańców nasz region odnotował 56 sprzeciwów, co plasuje województwo kujawsko-pomorskie na pierwszym miejscu w kraju pod względem najmniejszej liczby zgłoszonych sprzeciwów. Dane te pokazują społeczną akceptację idei dawstwa
w regionie.
Światowy Dzień Donacji i Transplantacji jest okazją do wyrażenia wdzięczności dawcom i ich rodzinom, a także do uhonorowania lekarzy, pielęgniarek i wszystkich specjalistów zaangażowanych w proces transplantacji. To również dobry moment by rozmawiać o tym, jak ważna jest świadoma decyzja dotycząca dawstwa narządów.
W Bydgoszczy, z inicjatywy dr Aleksandry Woderskiej-Jasińskiej, specjalistki Kliniki Transplantologii i Chirurgii Ogólnej Szpitala Uniwersyteckiego nr 1 im. dr A. Jurasza oraz regionalnej koordynatorki pobierania i przeszczepiania narządów, powstał projekt „TransplArt_by_dr”, czyli transplantologia kliniczna w artystycznej oprawie.
To inicjatywa edukacyjna, która łączy wiedzę medyczną z rozpoznawalnymi dziełami sztuki, przybliżając temat transplantologii odbiorcom mediów społecznościowych. Dzięki atrakcyjnej formie wizualnej i wykorzystaniu mediów wiedza o transplantologii może docierać do szerszego grona odbiorców.
Transplantacja bardzo często stanowi jedyną szansę na życie lub powrót do zdrowia. Rozmowa z bliskimi i jasne wyrażenie swojej woli mogą pomóc w podjęciu trudnych decyzji w najbardziej krytycznym momencie. Warto pamiętać, że jeden dawca może uratować życie kilku osobom.