Marian Opania (2026)

Jedna z najbardziej wyrazistych i wszechstronnych postaci polskiej sceny i ekranu: aktor filmowy, telewizyjny, teatralny, artysta kabaretowy oraz wykonawca piosenki aktorskiej.

Urodził się w 1 lutego 1943 r. w Puławach. W 1964 r. skończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. W tym samym roku zagrał tytułową rolę w „Edwardzie II” Christophera Marlowe’a w warszawskim Teatrze Klasycznym.  Przez lata związany był z wieloma scenami stolicy: Teatrem Studio, Teatrem Kwadrat, Teatrem Komedia i Teatrem Ateneum, z którym nadal współpracuje.

W kinie zadebiutował jeszcze jako student w nowelowym filmie Andrzeja Wajdy „Miłość dwudziestolatków” (1962). Przełomem w jego karierze okazał się rok 1970, kiedy otrzymał prestiżową Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego dla najlepszego młodego aktora za kreacje w obrazach „Skok” Kazimierza Kutza oraz „Sąsiedzi” Aleksandra Ścibora-Rylskiego, który jest rekonstrukcją zdarzeń bydgoskiej „krwawej niedzieli” z września 1939 r. Jego premiera odbyła się we wrześniu 1969 r. w kinie Pomorzanin w Bydgoszczy.

Obecnie ma na koncie dziesiątki ról w serialach i filmach fabularnych, od dramatycznych po satyryczne (np. „Rozmowy kontrolowane” czy „Piłkarski poker”).  Dla szerokiej publiczności Opania to przede wszystkim lubiany profesor Zybert z popularnego serialu TVP „Na dobre i na złe”.

Aktor z powodzeniem realizował się jako artysta kabaretowy – od końca lat 90. tworzył Kabaret Super Duo w parze z Wiktorem Zborowskim. Wykonywał utwory m.in. Bułata Okudżawy, Włodzimierza Wysockiego czy Jacques’a Brela. W 2015 r. nagrał płytę z piosenkami Leonarda Cohena i Jaromira Nohavicy.

Był wielokrotnie nagradzany za swoją twórczość artystyczną – został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Jest Honorowym Obywatelem Puław.

Marian Opania został uhonorowany Nagrodą Filmową Marszałka Województwa na zakończenie 12. edycji festiwalu Przeźrocza w Bydgoszczy za „ponadczasową kreację aktorską” w filmie „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy, który zdobył Złotą Palmę na festiwalu w Cannes w 1981 r. Zagrał w nim Winkla – złamanego przez system komunistyczny dziennikarza radiowego, mającego przygotować materiał kompromitujący działacza komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r. Ostatecznie jednak reporter buntuje się przeciw władzy i staje po stronie robotników.

– Marian Opania jest w sposób szczególny związany z Bydgoszczą. Jego kreacja harcerza Truchaczka w filmie „Sąsiedzi”, który dla historii XX wieku jest dziełem kanonicznym, daje możliwość refleksji nad rolą tej nagrody i budowaniem marki filmowej województwa kujawsko-pomorskiego, którą od wielu lat staramy się całkiem skutecznie tworzyć – stwierdził wicemarszałek województwa Zbigniew Ostrowski, honorując wybitnego aktora.

Aktorskim fachem para się też młodsze pokolenie Opaniów – syn Bartosz i wnuk Filip.

Dariusz Czołgowski
Departament Promocji

14 września 2026