Skrzydlaci sąsiedzi pod ochroną – czynna ochrona ptaków w Górznieńsko-Lidzbarskim Parku Krajobrazowym

Początek roku to czas intensywnych prac przy monitoringu i czyszczeniu budek lęgowych dla ptaków. Coroczna kontrola rozwieszonych budek pozwala na określenie stopnia ich zasiedlenia przez ptaki. Przegląd budek to nie tylko pozyskanie informacji o zasiedlających gatunkach. Usuwanie starego materiału z budek jest kluczowe dla bezpieczeństwa nowych gniazd. Oczyszczanie skrzynek z pozostawionych odchodów zmniejsza szanse na rozwój pasożytów. Pozostawienie starego gniazda powoduje natomiast, że nowe zostanie wybudowane bliżej otworu wlotowego, co ułatwi drapieżnikom dostęp do jaj i piskląt.

Budki dla nurogęsi i gągołów

Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy od lat prowadzi działania czynnej ochrony na rzecz traczy nurogęsi (Mergus merganser) i gągołów (Bucephala clangula). Mimo że należą one do rodziny kaczkowatych, gniazda zakładają wysoko nad ziemią – w opuszczonych dziuplach czy budkach lęgowych pełniących rolę zastępczych siedlisk.

Tegorocznej kontroli podlegało 30 budek typu E. W 2024 roku część z nich została całkowicie wymieniona na nowe. Bazę budek lęgowych uzupełniono w 2025 r. również o nowe, przekazane w ramach porozumienia przez Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Bydgoszczy.

Wyniki monitoringu potwierdzają celowość i skuteczność prowadzonych przez Park działań. W tym roku w kolejnych budkach stwierdzono ślady udanych lęgów gągołów.

Co w budkach huczy

W ramach wspomnianej wcześniej współpracy z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, w skupiskach rozwieszone zostały również budki dla puszczyka (Strix aluco), czyli najczęściej spotykanego gatunku sowy w Polsce. Podczas kontroli, w znacznej ich części znalezione zostały wypluwki, czyli mocno zespolone zlepki niestrawionych skrawków pokarmu, np. kości, sierści czy piór.

Wspieramy małe dziuplaki!

Monitoringiem objęte są również budki dla mniejszych ptaków m.in. sikor, wróbli czy mazurków. Niezmiennie od lat, wszystkie budki typu A rozwieszone w pobliżu Ośrodka Edukacji Ekologicznej GLPK w Rudzie zostały zajęte. Wzorem ubiegłego roku, aby wzbogacić potencjał lęgowy, rozwieszone zostały dodatkowe budki typu A oraz typu P – z przeznaczeniem dla kopciuszka (Phoenicurus ochruros). Część budek została skręcona przez uczestników dedykowanych zajęć edukacyjnych. Dla wielu z nich była to pierwsza okazja do własnoręcznego – i to dosłownie – działania na rzecz wsparcia ochrony przyrody.

Bardzo wysoki procent zajętych budek na terenach zielonych i rynku w Górznie pokazuje jak ważne i potrzebne jest tworzenie nowych miejsc do gniazdowania dla ptaków, nawet w pobliżu osad ludzkich czy parków miejskich. Dlatego uczestnicy organizowanych przez GLPK warsztatów przyrodniczych bardzo często zabierają własnoręcznie skręcone budki, aby wspierać naszych skrzydlatych przyjaciół we własnym ogrodzie czy przyszkolnym parku.

Pamiętajcie, że w okresie od 1 marca do 15 października (sezon lęgowy ptaków) budka lęgowa jest traktowana jako siedlisko i podlega prawnej ochronie!

Tekst i zdjęcia:

Krzysztof Pokrętowski

Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy