Przejdź do treści
Wersja graficzna
Kontrast:
Rozmiar czcionki:
Odstępy:
Instrukcja
TAB - Kolejny element
SHIFT + TAB - Poprzedni element
CTRL + F - Wyszukiwarka
ALT + (← / →) – poprzednia / następna (odwiedzona) strona
ESC - Anulowanie podpowiedzi
Facebook Twitter Youtube Instagram Issuu Flickr

 

Koronawirus  

Kopernik z pomnika

 

Najsłynniejszy pomnik Kopernika stoi oczywiście w jego rodzinnym mieście, na Rynku Staromiejskim Torunia. Został odsłonięty w 1853 roku. Nie jest jednak najstarszym rzeźbiarskim wizerunkiem astronoma. Prawie sto lat wcześniej powstało marmurowe popiersie, które okazało się jednak tak nieudane, że na kilkadziesiąt lat schowano do magazynu.

 

Owo nieszczęsne popiersie ufundował w 1766 roku wojewoda nowogrodzki książę Józef Aleksander Jabłonowski. A wykonał krakowski rzeźbiarz Rojowski. Fundator chciał, by stanęło ono w północnej stronie Rynku Staromiejskiego, w okolicach wlotu ul. Chełmińskiej. Rajcom miejskim jednak rzeźba tak się nie podobała, że ten, najstarszy na świecie, pomnik Kopernika na wiele lat trafił do magazynu. Dopiero w 1809 roku Stanisław Staszic wydobył go stamtąd i umieścił w obecnej katedrze świętych Janów, gdzie stoi do dziś. Obok chrzcielnicy, w której ochrzczono małego Mikołaja.

 

Staszic nie tylko wydobył na światło dzienne pierwszy kamienny wizerunek astronoma, ale był inicjatorem zbiórki na okazały monument Kopernika. Działo się to późną wiosną 1809 roku, gdy przez trzy tygodnie, Toruń był nieformalną stolicą Księstwa Warszawskiego. Schroniły się tu bowiem, przed Austriakami, którzy zajęli Warszawę, władze Księstwa. Te nie tylko podjęły stosowną uchwałę, ale nawet wmurowały kamień węgielny pod monument i rozpoczęły zbiórkę pieniędzy na jego powstanie. I pomnik za te pieniądze stanął, ale dopiero w 1830 roku i w… Warszawie. Po 1815 roku Toruń został bowiem znów zagarnięty przez Prusaków, zaś warszawiacy stali się obywatelami Rosji.

 

Ponowną inicjatywę, doprowadzoną do końca, wysunęło po latach toruńskie towarzystwo Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst, zawiązane pod nazwą Denkmalverein (Towarzystwo Pomnikowe) w 1839 r. Rzeźba według projektu Friedricha Christiana Tiecka, dyrektora Oddziału Rzeźby Galerii Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie została odsłonięta w 1853 roku. Brązowa statua astronoma wysokości 2,6 metra stoi na granitowym cokole, na którym widnieje złotymi literami wyryty łaciński napis w tłumaczeniu: "Mikołaj Kopernik Toruńczyk, ruszył Ziemię, zatrzymał Słońce i Niebo". Kopernik przedstawiony w antycznej todze profesorskiej, w lewej ręce trzyma przyrząd astronomiczny, astrolabium, a na twarzy ma, prawie niewidoczne z dołu, filuterne wąsy.

 

Najmłodszym, bo liczącym zaledwie 76 lat, w dodatku nie kamiennym, ani brązowym, pomnikiem Wielkiego Astronoma w Toruniu, jest uniwersytet jego imienia. UMK jest wiodącą placówką badawczą w Polsce, a wśród prowadzonych tu badań i wykładanych przedmiotów, niepoślednią rolę odgrywa oczywiście astronomia.

Czytaj więcej

© Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Toruń 2014. Wszystkie prawa zastrzeżone.