PORTAL INFORMACYJNY URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO W TORUNIU

Marszałek Piotr Całbecki i prymas Polski abp Wojciech Polak byli gospodarzami Colloquium Charitativum Novum, wpisującego się w obchody Święta Województwa międzynarodowego spotkania intelektualistów nawiązującego do idei historycznego Colloquium Charitativum, które odbyło się w Toruniu w 1645 roku. Wśród uczestników była m.in. włoska prawniczka prof. Marta Cartabia, tegoroczna laureatka Nagrody Mikołaja Kopernika Fides et Ratio, która wygłosiła wykład inauguracyjny. Zapis debaty (wideo) na kanale UM na YT 

– Colloquiom Charitativum Novum to odpowiedź na problemy współczesnego świata. Świata, który usiłuje odnaleźć drogę wyjścia z pogłębiającego się kryzysu wartości. Który zmierza, [albo] już jest w stanie globalnego konfliktu i licznych wojen – powiedział podczas briefingu prasowego przed wydarzeniem marszałek Piotr Całbecki. – Niepokoją napięcia, których źródłem jest pogarda dla godności człowieka. W tym świecie, wydawałoby się, nieograniczonego dostępu do informacji, bardzo trudno o tę, której autorem winien być autorytet. (…) Dialog w Sieci staje się (…) zaprzeczeniem [dialogu], gdyż nie prowadzi do pogłębienia prawdy – dodał w wystąpieniu otwierającym Colloquium. Wystąpienie marszałka Piotra Całbeckiego

– Przechodzimy przez zmianę epoki. Nie jest to epoka zmian, ale prawdziwa i głęboka zmiana epoki. Rewolucja technologiczna i nowy wymiar podmiotów gospodarczych nagle zmieniły oblicze świata. Porządek prawny, który zapewniał pokojową regulację stosunków politycznych, gospodarczych i międzynarodowych w całym XX wieku, wydaje się niezdolny do zarządzania współczesnością. Prawo znów przegrywa z użyciem siły lub też zasady prawa ponownie ustępują miejsca rządom siły. Świat wydaje się zdominowany przez „kulturę potęgi” (…). Wśród czynników kształtujących obecną epokę bezsprzecznie dominują gwałtowne rozprzestrzenianie się wojen oraz pogłębiający się kryzys demokracji. (…) Aby przerwać krąg przemocy, należy wyrwać ją z korzeniami: odzyskać poczucie ograniczenia, wrażliwości i kruchości, które są właściwe człowiekowi. (…) W historii tej wspaniałej i zranionej ludzkości każdego dnia stajemy przed alternatywą między kultem potęgi – naszą współczesną Wieżą Babel – a odbudową murów Jerozolimy. Jest to szansa ofiarowana wolności każdego człowieka na placach budowy historii, gdzie każdy bierze na siebie własną odpowiedzialność – stwierdziła w swoim wykładzie prof. Cartabia.

Udział w wydarzeniu wzięli także m.in. arcybiskup metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś; światowej klasy intelektualista, prawnik, myśliciel i badacz Joseph Weiler; była polska premier i ambasador RP w Watykanie prof. Hanna Suchocka; poseł do parlamentu związkowego niemieckiej Saksonii-Anhalt Stephen Gerhard Stehli; fińsko-grecki teolog i muzyk oraz prawosławny biskup pomocniczy Tallina o. Jaakko (Damaskinos) Olkinuora; brytyjski duchowny, teolog i astrofizyk David Adam Wilkinson; szwedzki dyplomata i prawnik Jan Henrik Amberg; wybitny maltański teolog, filozof i bioetyk Emanuel Agius; fizyk, informatyk i kognitywista z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika prof. Włodzisław Duch; historyk z UMK i prezes toruńskiego Klubu Inteligencji Katolickiej prof. Michał Białkowski.

– Nauka i wiara były przez wielu przedstawiane jako pozostające w konflikcie. (…) Jest to mit wzmacniany przez niektórych naukowców i media. (…) Nauka stawia ogromne pytania etyczne i filozoficzne, ale religia bywa w tych dyskusjach marginalizowana jako coś nieistotnego lub destrukcyjnego — ignoruje się przy tym wielowiekową tradycję intelektualną, która zajmowała się pytaniami o ludzką tożsamość, relację człowieka z resztą stworzenia oraz znaczenie doświadczenia transcendencji w historii i życiu człowieka. (…) Dialog nauki i teologii stwarza przestrzeń nadziei. Nauka może dawać nadzieję — choćby poprzez swoje niezwykłe osiągnięcia w łagodzeniu ludzkiego cierpienia i budowaniu nowych wspólnot. (…) Niestety historia XX wieku pokazała, że taka wiara w naukę posunęła się za daleko. Ta sama nauka, która stworzyła wspaniałą medycynę, została również wykorzystana do budowy komór gazowych Auschwitz. (…) W domu w Toruniu, który uważa się za miejsce narodzin Mikołaja Kopernika, znajduje się jeden z moich ulubionych portretów tego wielkiego myśliciela. (…) Jego dłonie są złożone do modlitwy, po jednej stronie znajdują się instrumenty matematyczne, a po drugiej Jezus na krzyżu. Wszystkie te elementy są ważne i wszystkie są potrzebne – mówił w debacie Adam Wilkinson.

– Musimy stale przeciwstawiać się głupocie świata (..) i wychowaniu do nienawiści. Możemy to czynić jako konserwatyści i progresiści, liberałowie i socjaldemokraci – z umiłowaniem wolności, pokoju, ojczyzny i z wiarą w sercu. Możemy odwoływać się do ideałów „wolności, równości i braterstwa”, do odpornej tolerancji i praktykowanego humanizmu, ale również do Pawłowej triady: „wiary, nadziei i miłości”. To właśnie jest wychowanie do pokoju – od rodziny aż po politykę międzynarodową i globalną gospodarkę. I możemy wciąż na nowo inspirować się słowami św. Jana Pawła II, który w 1978 roku wołał do świata: „Nie lękajcie się! Otwórzcie, a nawet otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi!”. Niech to pozostanie fundamentem, na którym chrześcijanie mogą wnosić swój wkład w świeckie państwo zakorzenione w chrześcijańskim rozumieniu praw człowieka. (…) Jak mówi Psalm 18: „Z moim Bogiem przeskoczę mur” – podkreślił w swoim pełnym pasji wystąpieniu Stephen Stehli.

Wśród przysłuchujących się debacie byli przewodnicząca sejmiku województwa Elżbieta Piniewska i członek zarządu województwa Dariusz Kurzawa, a także przedstawiciele środowiska akademickiego oraz działających w naszym kraju kościołów i związków wyznaniowych.

Wcześniej w auli głównej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika odbyło się spotkanie prof. Marty Cartabii, marszałka Piotra Całbeckiego i przewodniczącej sejmiku województwa Elżbiety Piniewskiej z najlepszymi w tym roku szkolnym stypendystami samorządu województwa, uczniami szkół podstawowych, ogólnokształcących szkół średnich i szkół zawodowych, w którym wzięło udział 450 młodych ludzi. Zobacz Święto kujawsko-pomorskich prymusów

Późnym popołudniem odbyła się gala w reprezentacyjnych wnętrzach Pałacu Dąmbskich, podczas której prof. Marta Cartabia odebrała Nagrodę Mikołaja Kopernika Fides et Ratio. Zobacz Nagroda Mikołaja Kopernika Fides et Ratio dla konstytucjonalistki o międzynarodowej renomie

Beata Krzemińska
rzecznik prasowa Urzędu Marszałkowskiego

1 czerwca 2026 r.

Ostatnia aktualizacja: 2 czerwca 2026 r.