Komitet Regionów o przyszłości europejskiej wspólnej polityki rolnej
Przyszłość europejskiego rolnictwa nie rozstrzyga się wyłącznie na polach i w gospodarstwach, lecz również przy stole negocjacyjnym w Brukseli, gdzie zapadają decyzje o nowym budżecie Unii Europejskiej i przyszłym kształcie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) po 2027 roku. W tej debacie aktywną rolę odgrywa marszałek Piotr Całbecki – przewodniczący Komisji Zasobów Naturalnych (NAT) w Europejskim Komitecie Regionów i sprawozdawca przyjętej właśnie opinii komitetu dotyczącej projektu reformy WPR.
Sygnowana przez marszałka Piotra Całbeckiego opinia nie jest jedynie stanowiskiem wobec propozycji legislacyjnych Komisji Europejskiej. To kompleksowa wizja przyszłości europejskiego rolnictwa, w której punktem wyjścia jest przekonanie, że bezpieczeństwo żywnościowe, konkurencyjność rolnictwa i rozwój obszarów wiejskich są jednymi z najważniejszych wyzwań stojących dziś przed Unią Europejską.
– Silna Europa potrzebuje silnego rolnictwa. A silne rolnictwo potrzebuje polityki tworzonej nie tylko w Brukseli i stolicach państw, ale także z udziałem regionów, które najlepiej znają potrzeby mieszkańców i producentów żywności – to przesłanie przewija się przez cały dokument.
Rolnicy gwarantem bezpieczeństwa Europy
Przygotowywana reforma Wspólnej Polityki Rolnej przypada na wyjątkowy moment. Wojna za wschodnią granicą Unii Europejskiej, niestabilność światowych rynków, skutki zmian klimatu, rosnące koszty produkcji oraz presja konkurencyjna powodują, że bezpieczeństwo żywnościowe staje się elementem strategicznego myślenia o bezpieczeństwie kontynentu. Dlatego przyszła WPR musi przede wszystkim wzmacniać odporność europejskiego rolnictwa i zapewniać rolnikom stabilne warunki prowadzenia gospodarstw. Opinia wskazuje, że polityka rolna powinna jednocześnie chronić środowisko, odpowiadać na wyzwania klimatyczne i gwarantować opłacalność produkcji rolnej.
Większa rola regionów
Jednym z najważniejszych przesłań opinii jest zdecydowany sprzeciw wobec nadmiernej centralizacji przyszłej unijnej polityki wobec rolnictwa. Marszałek Piotr Całbecki podkreśla, że regiony nie mogą być jedynie wykonawcami decyzji podejmowanych na szczeblu krajowym czy europejskim. Powinny uczestniczyć w przygotowywaniu planów strategicznych, zarządzaniu środkami, monitorowaniu efektów oraz projektowaniu instrumentów odpowiadających lokalnym potrzebom.
Takie podejście wynika z prostego faktu – europejskie rolnictwo jest niezwykle zróżnicowane. Innych rozwiązań potrzebują gospodarstwa rodzinne w Polsce, innych producenci śródziemnomorscy, a jeszcze innych regiony górskie czy wyspiarskie. Dlatego polityka rolna powinna uwzględniać regionalną specyfikę i opierać się na zasadzie partnerstwa.
To właśnie ten kierunek marszałek Piotr Całbecki konsekwentnie prezentuje podczas debat w Brukseli podkreślając, że bez silnego udziału samorządów nie będzie skutecznej Wspólnej Polityki Rolnej.
Walka o rodzinne gospodarstwa
W projekcie opinii poświęca się wiele miejsca sytuacji ekonomicznej rolników. Marszałek Piotr Całbecki proponuje, aby wsparcie było kierowane przede wszystkim do gospodarstw, które rzeczywiście produkują żywność, tworzą miejsca pracy i utrzymują żywotność obszarów wiejskich.
Wśród najważniejszych postulatów znalazły się:
- lepsze wsparcie dla małych i średnich gospodarstw rodzinnych
- większa elastyczność państw członkowskich w kształtowaniu systemu płatności
- zwiększenie wsparcia dla najmniejszych gospodarstw
- szczególne uwzględnienie młodych rolników, kobiet prowadzących gospodarstwa oraz osób rozpoczynających działalność rolniczą
- kierowanie pomocy do gospodarstw, których dochody nie zapewniają godnych warunków życia.
Duży nacisk położono również na wymianę pokoleniową. Zdaniem marszałka Piotra Całbeckiego sukcesja w gospodarstwach powinna odbywać się stopniowo i z poszanowaniem dorobku starszych rolników. Potrzebne są rozwiązania zachęcające młodych ludzi do pozostania na wsi i umożliwiające płynne przekazywanie gospodarstw kolejnym pokoleniom.
Rozwój wsi to coś więcej niż produkcja rolna
W opinii wyraźnie wybrzmiewa przekonanie, że rozwój obszarów wiejskich nie może być utożsamiany wyłącznie z produkcją żywności. Wieś potrzebuje nowoczesnej infrastruktury, dostępu do usług publicznych, cyfryzacji, badań naukowych, doradztwa oraz lokalnej przedsiębiorczości. Stąd postulat większego wykorzystanie potencjału regionów w planowaniu rozwoju.
Dokument wskazuje także na konieczność wspierania krótkich łańcuchów dostaw, lokalnych rynków żywności, współpracy producentów oraz rozwoju inicjatyw LEADER, które od lat budują kapitał społeczny na obszarach wiejskich.
Innowacje zamiast biurokracji
Jednym z istotnych elementów opinii jest postulat uproszczenia zasad funkcjonowania WPR.
Autor dokumentu zwraca uwagę, że europejscy rolnicy coraz więcej czasu poświęcają na spełnianie wymogów administracyjnych, zamiast koncentrować się na produkcji żywności. Dlatego reforma powinna ograniczać biurokrację, jednocześnie zwiększając dostęp do wiedzy, nowych technologii i innowacji.
Projekt opinii proponuje rozwój regionalnych systemów doradztwa, lepsze powiązanie nauki z praktyką rolniczą oraz wspieranie badań odpowiadających rzeczywistym potrzebom gospodarstw w poszczególnych regionach Europy.
Ważnym elementem jest także budowa skuteczniejszych instrumentów zarządzania ryzykiem, które pomogą rolnikom lepiej radzić sobie ze skutkami suszy, powodzi czy gwałtownych zmian rynkowych.
Konsekwentna aktywność w Brukseli
Prace nad opinią są kolejnym etapem aktywności marszałka Piotra Całbeckiego na forum unijnym.
Jako przewodniczący Komisji NAT zorganizował debatę wysokiego szczebla poświęconą przyszłości WPR z udziałem polskiego ministra rolnictwa i rozwoju wsi, przedstawicieli Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, organizacji rolniczych oraz europejskich regionów. Kierował również pracami NAT nad projektem opinii i został włączony do grupy roboczej Europejskiego Komitetu Regionów przygotowującej stanowisko samorządów wobec przyszłych Wieloletnich Ram Finansowych Unii Europejskiej.
W poprzednich latach był również sprawozdawcą opinii poświęconych odporności europejskiego systemu żywnościowego oraz przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej konsekwentnie podkreślając znaczenie samorządów regionalnych jako partnerów instytucji europejskich.
Głos regionów w europejskiej debacie
Przygotowana przez marszałka Piotra Całbeckiego opinia pokazuje, że przyszłość europejskiego rolnictwa nie sprowadza się wyłącznie do wysokości dopłat. To dyskusja o bezpieczeństwie żywnościowym, konkurencyjności europejskiej gospodarki, odporności na kryzysy i jakości życia milionów mieszkańców obszarów wiejskich.
Jednocześnie jest to wyraźny głos europejskich regionów, które oczekują, że nowa Wspólna Polityka Rolna będzie opierała się na partnerstwie, zaufaniu i odpowiedzialności wszystkich szczebli zarządzania. Bo tylko wtedy będzie mogła skutecznie odpowiadać na wyzwania stojące przed europejskim rolnictwem i zapewnić jego trwały rozwój w kolejnych dekadach.
Biuro Regionalne w Brukseli
2 lipca 2026 r.
