Przypominamy filmowe tradycje Włocławka
Pomimo że Włocławek nie pojawia się w pierwszym szeregu polskich miast filmowych, to jednak jego związek z kinem jest dłuższy i ciekawszy, niż mogłoby się wydawać. To właśnie z tego miasta na Kujawach wywodzi się jeden z najważniejszych innowatorów w historii kina – Józef Tykociński. Był to inżynier, wynalazca i wizjoner, uznawany za jednego z pionierów kina dźwiękowego. Samorząd województwa kujawsko-pomorskiego nie zapomina o tej ważnej postaci.
Józef Tykociński – włocławianin, który dał filmowi głos
Józef Tykociński urodził się w 1877 roku we Włocławku. Już jako młody człowiek interesował się techniką i nowymi mediami, a jego ambicje szybko wykraczały poza realia prowincjonalnego miasta przełomu XIX i XX wieku. Po studiach i emigracji do Stanów Zjednoczonych rozpoczął intensywne prace nad synchronizacją obrazu filmowego z dźwiękiem. 9 czerwca 1922 roku Tykociński zaprezentował w Nowym Jorku system umożliwiający jednoczesną projekcję filmu i zapisanego dźwięku, czym wyprzedził o kilka lat słynne hollywoodzkie realizacje. Głosu w tej historycznej prezentacji użyczyła jego żona, Helena. Jego rozwiązania nie zostały co prawda w pełni skomercjalizowane, jednak historycy kina są dziś zgodni, że był jednym z tych, którzy utorowali drogę kinu dźwiękowemu. Fakt, że ten technologiczny przełom współtworzył człowiek urodzony we Włocławku, nadaje miastu szczególne miejsce w historii światowego filmu.
Włocławek nie zapomina
Postać Józefa Tykocińskiego bywa przywoływana jako symbol lokalnej dumy i dowód na to, że nawet z miasta oddalonego od wielkich światowych metropolii można było realnie wpłynąć na rozwój globalnej kinematografii. Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji i Innowacji planuje budowę nowoczesnego centrum innowacyjnej edukacji, kultury i nauki we Włocławku. Jednym z jego założeń będzie kultywowanie dziedzictwa wybitnych postaci związanych z miastem. Jedną z nich będzie Józef Tykociński.
W związku z ogłoszeniem przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego 2026 Rokiem Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza marszałek Piotr Całbecki zaprasza dzieci i młodzież w wieku od 10 do 18 lat na dwudniowe warsztaty aktorsko-dubbingowe pn. „Rola dźwięku w filmie – od pioniera Józefa Tykocińskiego do mistrzów dubbingu”, organizowane przez Fundusz Filmowy Kujawy i Pomorze oraz Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji i Innowacji. Spotkania odbędą się we Włocławku do wyboru 2–3 lutego lub 9–10 lutego 2026 roku. Włocławianie będą mieć także okazję zobaczyć film „Sezony” współfinansowany przez Fundusz Filmowy Kujawy i Pomorze, w którym główne role zagrali Łukasz Simlat i Agnieszka Dulęba-Kasza. Zaplanowano także spotkanie z jego twórcą Michałem Grzybowskim. Warto wspomnieć, że film kręcony był w Toruniu, m.in. w Teatrze im. Wilama Horzycy.
Warsztaty są skierowane do nastolatków, którzy chcą spróbować swoich sił w pracy z głosem, mikrofonem i emocjami – dokładnie tak, jak robią to zawodowi aktorzy dubbingowi. Zajęcia prowadzone będą w kameralnych, 12-osobowych grupach, co zapewni indywidualne podejście i optymalną pracę w warunkach studyjnych.
Nauka od twórców hitów kinowych
Uczestnicy warsztatów będą mieli okazję uczyć się od praktyków branży filmowej, którzy współtworzyli polskie wersje językowe takich produkcji jak „Barbie”, „Wonka” czy „Diuna: Część II”. Program obejmuje zarówno część teoretyczną, jak i warsztaty praktyczne – od pracy z ciałem i głosem, przez emocje aktorskie, po nagrania dubbingowe i tworzenie efektów dźwiękowych.
Od historii dźwięku po studio nagrań
Program warsztatów został zaplanowany tak, by przeprowadzić uczestników przez cały proces pracy z dźwiękiem w filmie. Obejmuje m.in.:
- wykład dr Katarzyny Figat o historii i ewolucji dźwięku – od wynalazków Tykocińskiego po współczesne technologie,
- warsztaty aktorsko-dubbingowe, w tym naukę lip-syncu, czyli dopasowania głosu do ruchu ust oraz nagrywanie scen dialogowych w parach,
- zajęcia z tworzenia efektów dźwiękowych w filmach oraz grach.
Eksperci i legendy dubbingu
Zajęcia poprowadzi zespół doświadczonych twórców związanych z Film Factory Studio oraz Fundacją FETA.
- Zuzanna Bernat – aktorka i reżyserka dubbingu, polski głos Kamali Khan (Ms. Marvel),
- Ewa Kania – legenda polskiego dubbingu, niegdyś głos Michelle Pfeiffer,
- Beata Kawka – aktorka, producentka i reżyserka dubbingu z niemal 30-letnim doświadczeniem,
- Ilona Czech-Kłoczewska – reżyserka dźwięku i współwłaścicielka profesjonalnego studia nagrań,
- Alisa Makarenko – choreografka i performerka, pokazująca, jak praca z ciałem wpływa na naturalność głosu.
Dodatkowo uczestnicy spotkają się z ekspertami zajmującymi się dźwiękiem w filmie i edukacji, w tym z dr Katarzyną Figat – filmoznawczynią i reżyserką dźwięku współpracująca m.in. z Krzysztofem Zanussim i Januszem Majewskim oraz Franciszkiem Papisem – dźwiękowcem m.in. seriali „1670” i „Rojst” oraz gry „Dying Light: The Beast”.
Informacje praktyczne
Warsztaty skierowane są do dzieci i młodzieży w wieku 10–18 lat z województwa kujawsko-pomorskiego. Koszt udziału wynosi 50 zł. Zajęcia odbywać się będą w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego we Włocławku oraz w Centrum Kultury Browar B.
Rekrutacja prowadzona jest poprzez formularz zgłoszeniowy (TUTAJ), a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń. Warsztaty realizowane są w ramach obchodów Roku Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza i zostały dofinansowane przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego.
Paweł Jankowski
13 stycznia 2026 r.