45. rocznica rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów

W komunistycznej Polsce Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS) walczyło o niepodległość Polski i respektowanie praw obywatelskich, organizowało studenckie strajki, wiece i spotkania, było wolną od cenzury platformą wymiany poglądów. Od 1989 roku działa na rzecz społeczności studenckiej. Dziś (20 lutego) w Toruniu obywają się obchody 45. rocznicy rejestracji związku. W uroczystym spotkaniu przed Urzędem Marszałkowskim uczestniczą marszałek Piotr Całbecki i przewodnicząca sejmiku województwa Elżbieta Piniewska.

– Dzisiaj wspominamy wszystkie osoby zaangażowane w podziemną działalność wydawniczą, tysiące anonimowych uczestników walki o autonomię polskiego szkolnictwa wyższego, uczestników strajków studenckich. To między innymi oni odbudowali wolną Polskę – powiedział marszałek Piotr Całbecki.

Uroczystości 45. rocznicy rejestracji NZS odbywają się przed Urzędem Marszałkowskim i w Książnicy Kopernikańskiej.

Pod wmurowaną dziesięć lat temu w fasadę Urzędu Marszałkowskiego tablicą upamiętniającą strajk studencki z 1981 roku uczestnicy złożą symboliczną wiązankę kwiatów.

Zobacz:

Na placu przed urzędem zostanie otwarta wystawa poświęcona NZS przygotowana przez bydgoską delegaturę Instytutu Pamięci Narodowej (IPN). Na dwudziestu tablicach są archiwalne zdjęcia, dokumenty i obszerne informacje dotyczące powstania i działalności NZS w latach osiemdziesiątych.

W Książnicy Kopernikańskiej wykład o działalności NSZ na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika wygłosi dr hab. Przemysław Olstowski. Wydarzeniu towarzyszy wystawa publikacji i eksponatów związanych z Niezależnym Zrzeszeniem Studentów.

NZS powstało we wrześniu 1980 roku w wyniku strajków robotniczych z sierpnia. Zrzeszało młodych ludzi, którzy pragnęli niezależnej od władz państwowych organizacji studenckiej. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu powstał 17 września 1980 roku, na ówczesnej Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy 16 października 1980 r. Również w Wyższej Szkole Pedagogicznej, Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Bydgoszczy oraz bydgoskiej filii Akademii Medycznej w Gdańsku powstały w tym czasie niezależne ruchy studenckie.

Od kilku lat sala numer 208 w Urzędzie Marszałkowskim nosi imię zmarłego w 2019 roku generała Zbigniewa Nowka – pierwszego przewodniczącego NZS UMK, współorganizatora strajku studenckiego w lutym 1981 roku i współtwórcy polskich służb specjalnych po 1990 roku. Generał Nowek angażował się w upamiętnianie wydarzeń związanych z działaniami opozycji demokratycznej, zasiadał w Kapitule Medalu Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis. Sam również został uhonorowany tym oznaczeniem w uznaniu zasługi na rzecz walki o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej i prawa człowieka.

Zobacz: Zbigniew Nowek patronem sali w Urzędzie Marszałkowskim

Beata Krzemińska
rzecznik prasowa Urzędu Marszałkowskiego

20 lutego 2026 roku