Facebook Twitter Youtube Instagram Issuu Flickr
Szukaj
  • Start
  • Pomnik Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939

Pomnik w mediach

Telewizja:

 

Radio:

 

Teksty:

Czytaj więcej

Księga pamiątkowa

 

Księga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej GoińskiKsięga pamiątkowa, fot. Andrzej Goiński

Czytaj więcej

Listy okolicznościowe

Czytaj więcej

Osłonięcie Pomnika Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939

6 października w parku przy ul. Uniwersyteckiej w Toruniu zostanie odsłonięty Pomnik Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939, który upamiętni tysiące osób cywilnych zamordowanych jesienią 1939 roku przez hitlerowców podczas ludobójczej akcji „odpolszczania” polskich ziem, które przyłączono do III Rzeszy. Do uczestnictwa w uroczystości zapraszamy wszystkich mieszkańców regionu, a w szczególności rodziny osób, mieszkańców Pomorza którzy zostali zamordowani przez hitlerowców w 1939 roku.

 

Pomnik przypomni ogrom zbrodni, która została popełniona na terenie dawnego województwa pomorskiego. Liczbę ofiar, zamordowanych przez hitlerowców, wśród których były też kobiety i dzieci, szacuje się na co najmniej 30 tysięcy. Do uczestnictwa w uroczystości zapraszam wszystkich mieszkańców regionu, a w szczególności rodziny osób, mieszkańców Pomorza którzy zostali zamordowani przez hitlerowców w 1939 roku – mówi marszałek Piotr Całbecki. 

 

Podczas uroczystości poprosimy o wpis do księgi upamiętniającej ofiary wraz z wyszczególnieniem miejscowości, z których pochodzili. Prosimy także o przyniesienie zdjęć tych osób. Uroczystość przy ulicy Uniwersyteckiej rozpocznie się o godzinie 14, poprzedzi ją msza św. w katedrze śś. Janów o godzinie 12.

 

Wydarzenie jest objęte Patronatem Narodowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy

 

Okolicznościowy znak graficzny Prezydenta RP „Stulecie Odzyskania Niepodległości 1918 – 2018” Godło RPlogotyp PREZYDENT.PL

Czytaj więcej

Broszura informacyjna

Czytaj więcej

Park Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939

 

Czytaj więcej

Idea budowy pomnika

Pomnik Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939


Pomnik ofiar antypolskiej akcji eksterminacyjnej, przeprowadzonej przez Niemców na Pomorzu w 1939 roku, stanie w Toruniu, stolicy przedwojennego województwa pomorskiego. W komitecie budowy zasiadają samorządowcy, działacze społeczni, przedstawiciele kościołów i organizacji religijnych, przedstawiciele administracji rządowej oraz reprezentanci organizacji harcerskich województw kujawsko-pomorskiego i pomorskiego.   

Budowę obelisku Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 poparły w przyjętych uchwałach sejmiki województw kujawsko-pomorskiego i pomorskiego oraz Rada Miasta Torunia, ideę wspiera Instytut Pamięci Narodowej.

Koncepcja obejmuje stworzenie w sąsiedztwie toruńskiego Muzeum Etnograficznego, pomiędzy ulicami: Uniwersytecką i Jana Henryka Dąbrowskiego, parku pamięci, którego centralnym elementem będzie „rozstrzelany dom” – bryła z białego kamienia z dużą wyrwą pośrodku, odsłaniającą metalową płytę z wyrytymi nazwami blisko 400 miejscowości, w których Niemcy dokonywali egzekucji. Obok pojawią się nota historyczna i fragment wiersza Zbigniewa Herberta „Pan Cogito o potrzebie ścisłości”. Otoczeniem będzie zieleń, ale sama bryła stać będzie na symbolizującej masowy grób „bliźnie w ziemi”, która w założeniu nigdy nie zarośnie trawą.

W sąsiedztwie zaplanowano mniejsze kamienne obiekty. W jednym z nich kropla po kropli do niewielkiej niecki kapać będzie woda. To symboliczne wskazanie, że choć od tamtej pory minęło wiele czasu zbrodnia pomorska nigdy nie została rozliczona.

Autorem pomnika jest znany rzeźbiarz Zbigniew Mikielewicz, który stworzył m.in. też poświęconą dowódcom marynarki wojennej RP Kwaterę Pamięci na gdyńskim Oksywiu oraz pomniki dowódcy AK Stefana Grota Roweckiego w Warszawie i ostatniego przedwojennego wojewody pomorskiego oraz pierwszego Prezydenta RP na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza. Ten ostatni stoi przed gmachem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu.

Czytaj więcej

Józef Władysław Bednarz

Dr Józef Bednarz, zdjęcie udostępnione przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Świeciu

Dr Józef Bednarz, zdjęcie udostępnione przez Wojewódzki
Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Świeciu

 

Wybitny polski psychiatra, od 1932 roku dyrektor szpitala w Świeciu. W 1939 roku, dobrowolnie, poszedł na śmierć, nie chcąc opuścić swoich pacjentów, których Niemcy uznali za „niegodnych życia”. 2 października 2018 roku, w 139 rocznicę urodzin dra Bednarza, w Toruniu zostanie odsłonięty pomnik Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej. Na terenie przedwojennego województwa pomorskiego, jesienią 1939 roku, Niemcy zamordowali około 30 tysięcy osób, w tym 1350 chorych ze szpitala psychiatrycznego w Świeciu.

Doktor Bednarz urodził się 2 października 1879 w Tyfilisie (obecnie Tbilisi Gruzja). Ukończył medycynę na Akademii Wojskowo-Medycznej w Petersburgu. Najpierw praktykował w Petersburgu, a następnie, w 1905 przeprowadził się do Warszawy. Pracował w Szpitalu dla Chorych Umysłowo św. Jana Bożego.

Jednocześnie działał w, nielegalnej na terenie zaboru rosyjskiego, Polskiej Partii Socjalistycznej. Aresztowany i osadzony w Cytadeli Warszawskiej, w 1906 roku. Po uwolnieniu wyjechał do Lwowa, a następnie ponownie do Petersburga, gdzie kontynuował działalność jako psychiatra.

Do niepodległej Rzeczypospolitej powrócił w 1921 roku. Pracował m.in. w szpitalu w Tworkach pod Warszawą. W 1932 roku został dyrektorem Zakładu Psychiatrycznego w Świeciu.

 

Mogiła w Mniszku, zdjęcie udostępnione przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Świeciu

Mogiła w Mniszku, zdjęcie udostępnione przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Świeciu



Był zwolennikiem nowoczesnych metod leczenia, polegający na życzliwym, wręcz przyjacielskim kontakcie z pacjentami. Jego zdaniem „stosunek do ludzi chorych psychicznie jest miarą człowieczeństwa”. W tym duchu reformował świecki szpital, tworząc z niego jedną najnowocześniejszych placówek psychiatrycznych w Polsce.

Tymczasem Niemcy, którzy we wrześniu 1939 roku najechali II Rzeczypospolitą, oficjalnie głosili, że chorzy psychicznie są „niezdolni do współżycia społecznego i niegodni życia”. Dlatego po wkroczeniu do Polski natychmiast rozpoczęli mord pacjentów szpitali psychiatrycznych.

W momencie wybuchu wojny w świeckiej placówce przebywało 1700 pacjentów. Doktor Bednarz został uwięziony w areszcie domowym. Mimo to próbował ratować chorych, zwalniając, gdy to było możliwe, część z nich na kwatery prywatne lub do rodzin.

15 października 1939 rozpoczęły się, trwające tydzień czasu, rozstrzeliwania pacjentów szpitala psychiatrycznego w Świeciu. 1350 chorych, w tym 120 dzieci, wywieziono na teren żwirowni w Mniszku pod Świeciem, gdzie zostali zamordowani.

Doktor Bednarz nie opuścił swoich podopiecznych do końca. Nie skorzystał z możliwości ucieczki, wraz z jednym ze szpitalnych transportów trafił do żwirowni w Mniszku i tam został rozstrzelany.

Od 1980 roku lecznica w Świeciu nosi jego imię.

 

 

Czytaj więcej

Wybrane miejsca zbrodni

 

  • Bydgoszcz - Dolina Śmierci
  • Toruń - Barbarka
  • Karolewo koło Więcborka
  • Klamry koło Chełmna
  • Lasy piaśnickie koło Wejherowa
  • Łopatki koło Wąbrzeźna
  • Rudzki Most koło Tucholi

Czytaj więcej

Rudzki Most koło Tucholi

24, 27 i 30 października oraz 2, 6 i 10 listopada 1939 roku w okolicznych lasach Niemcy dokonywali masowych rozstrzeliwań miejscowych Polaków. W 1946 roku z sześciu mogił ekshumowano zwłoki  227 ofiar.

Pretekstem do eksterminacji Polaków w okolicach Tucholi był pożar stodoły Niemca Hugo Fritza z Piastoszyna. W rzeczywistości zabudowania spłonęły, bo pijany właściciel zaprószył ogień, w którym sam zginął.

Jednak Ludolf von Alvensleben, dowódca Selbstschutzu na terenie przedwojennego woj. pomorskiego, wydał rozkaz, że Polacy mają być tak długo rozstrzeliwani, aż wskażą rzekomego podpalacza.

„Co trzeci dzień rozstrzeliwać po 40 Polaków, dopóki nie znajdzie się sprawca pożaru. Na egzekucje należy każdorazowo zabierać dziesięciu dodatkowych Polaków, następnie zwalniać ich na trzy dni w celu odszukania sprawców pożaru. Jeżeli ich nie odnajdą rozstrzelać ich jako pierwszych w następnej egzekucji” – brzmiał jego rozkaz.

Jedną z pierwszych ofiar był ks. Franciszek Nogalski, kapłan z Raciąża. Niemcy stwierdzili, że skoro spowiada ludzi, to wie kto jest podpalaczem. Ks. Nogalski, by uratować innych zakładników, powiedział, że to on podpalił stodołę. Został rozstrzelany, jednak masowych egzekucji Polaków nie zaprzestano.

Czytaj więcej

© Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Toruń 2014. Wszystkie prawa zastrzeżone