Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - RODO) potrzebujemy zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych, w tym przechowywanych odpowiednio w plikach cookies Dowiedz się więcej na temat polityki cookies
Klikając przycisk „Przejdź dalej” lub zamykając to okno za pomocą przycisku „x” wyrażasz zgodę na zasadach określonych poniżej:
Zgadzam się na przechowywanie w urządzeniu, z którego korzystam tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie moich danych osobowych pozostawionych w czasie korzystania przez ze mnie z produktów i usług świadczonych drogą elektroniczną w ramach stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności, w tym także informacji oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach dostosowania do potrzeb poprawy bezpieczeństwa, statystycznych i reklamowych. Możesz zmienić ustawienia obsługi cookies w przeglądarce internetowej. Korzystając z naszych stron bez zmiany tych ustawień wyrażasz zgodę na wykorzystanie przez nas plików cookies. Dowiedz się więcej na temat ochrony danych osobowych

Zakmnij Zakmnij
Facebook Twitter Youtube Instagram Issuu Flickr

Loading script and Flickr images

Znani harcerze z Kujaw i Pomorza

Janina Bartkiewiczówna

Urodziła się 27 czerwca 1912 roku w Toruniu. W 1926 roku wstąpiła do II Drużyny Harcerek im. Dąbrówki przy Miejskim Gimnazjum Żeńskim. Przez cały okres międzywojenny działała w harcerstwie, angażując się zwłaszcza w działania drużyn wodnych. Za jej sprawą w Funce nad jeziorem Charzykowskim powstał Ośrodek Wodny Harcerek.

W czasie okupacji pracowała w Toruńskim Zakładzie Higieny, w którym wraz doktor Wandą Błeńską, przygotowywała i wysyłała paczki z lekarstwami i żywnością do więzień oraz obozów koncentracyjnych. Po wojnie została komendantką Pomorskiej Chorągwi Harcerek, ale w czasach stalinowskich zrezygnowała z działalności. Do harcerstwa powróciła, na jakiś czas, po 1956 roku.

Dziewięć lat później, ponownie, nawiązała współpracę z doktor Błęńską, w prowadzonym przez nią szpitalu dla trędowatych w Ugandzie. Przez 10 lat opiekowała się chorymi, samodzielnie wykonywała dla okaleczonych ludzi protezy, prowadziła ćwiczenia rehabilitacyjne.

Zmarła w 1975 roku. Jej imię nosi jedna z ulic Torunia.

 

Feliks Beszczyński

Urodził się 30 maja 1898 roku w Chełmży. Podczas nauki w szkole zawodowej w Toruniu należał do założycieli 1. Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki. W okresie międzywojennym łączył pracę zawodową z działalnością w toruńskim i pomorskim harcerstwie.

W czasie okupacji, od wiosny do lipca 1943 roku, kiedy został aresztowany, stał na czele konspiracyjnej komórki Szarych Szeregów w Toruniu. Trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz, a stamtąd do obozu Mauthausen, skąd został w 1945 roku uwolniony przez wojska amerykańskie.

Wrócił do Torunia, ale nie działał już w harcerstwie. Zmarł 21 stycznia 1968 roku.

 

Antoni Bogdański

Urodził się 14 września 1891 roku w Maluszynie koło Radomska. W 1905 roku, w czasie nauki w gimnazjum w Warszawie wziął udział w strajku. By uniknąć szykan przeniósł się do Włocławka, gdzie zdał maturę i wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego. Studiował też teologię we Fryburgu. Tam w środowisku polskim zetknął się z ruchem skautowym. Po powrocie do kraju wykładał we włocławskim seminarium (był m.in. profesorem późniejszego Prymasa Tysiąclecia Stefana Wyszyńskiego) oraz działalność harcerską.

W 1922 roku został komendantem włocławskich harcerzy organizując m.in. liczne obozy (opracował model tzw. wychowania puszczańskiego – w kontakcie z przyrodą). W 1925 roku został Naczelnym Kapelanem ZHP. W związku z tym przeniósł się do Warszawy.

Chorował na gruźlicę, która wówczas była nieuleczalna. Zmarł 13 czerwca 1938 roku w Skulsku. Obecnie przy tamtejszym Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej działa Mauzoleum Harcerskie.

 

Stefan Bzdęga

Urodził się 25 maja 1903 roku w Gostyniu, tam też w czasie nauki szkolnej w 1918 roku założył zastęp skautów. Ukończył studia w Poznaniu i od 1933 roku pracował w Toruniu jako nauczyciel łaciny w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Mikołaja Kopernika. Cały czas działał w harcerstwie, m.in. w 1936 roku stanął na czele 6. Drużyny im. Zawiszy Czarnego (tzw. Czarnej Szóstki). 10 maja 1939 roku został komendantem Pomorskiej Chorągwi Harcerzy.

W czasie okupacji ukrywał się w Gostyniu. Po wojnie wrócił do Torunia i do harcerstwa. Pod koniec życia przeniósł się do Warszawy, gdzie zmarł 12 czerwca 1976 roku.

 

Tadeusz Cieplik

Urodził się 25 grudnia 1906 roku w Łabiszynie. Około roku 1920, wraz z rodzicami, przeprowadził się do Torunia, gdzie wstąpił do harcerskiej II Drużyny im. Mikołaja Kopernika.

Po ukończeniu szkół, w związku z pracą zawodową trafił między innymi do Chełmna, gdzie prowadził tamtejszy Hufiec Harcerzy. Po wybuchu II wojny światowej zakładał w Chełmnie Szare Szeregi. Aresztowany w 1943 roku, trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof. Uciekł w czasie ewakuacji obozu w 1945 roku.

W 1945 r. wrócił do Chełmna, by w 1948 roku przenieść się do Bydgoszczy. Po wojnie działał w harcerstwie tylko do czasów stalinowskich. Zmarł w Bydgoszczy 24 maja 1984 roku.

 

Anna Dydyńska

Urodziła się 17 września 1902 roku w Warszawie. Tam też podczas nauki w gimnazjum wstąpiła do harcerstwa. Ukończyła medycynę. W 1937 roku wraz z mężem (pracownikiem kolei) przeniosła się do Torunia i rozpoczęła pracę w Szpitalu Miejskim. Jednocześnie weszła w skład Komendy Pomorskiej Chorągwi Harcerek.

W czasie okupacji została wciągnięta, przez harcmistrza Józefa Ratajczaka, komendanta Okręgu Pomorskiego Związku Walki Zbrojnej, do konspiracji.  2 lipca 1942 roku została aresztowana wraz z mężem. W więzieniu Anna, która była w ósmym miesiącu ciąży, urodziła córkę. Po brutalnym śledztwie małżonkowie zostali przewiezieni do obozu koncentracyjnego Stotthof, gdzie w wyniku tortur mąż zmarł.

Nie załamało to Anny, która nawiązała kontakt z innymi uwięzionymi harcerkami, organizując tajne nauczanie. A później, gdy została kierowniczką obozowego szpitala pomoc medyczną.

Po wojnie organizowała sanatorium przeciwgruźlicze w Otwocku oraz pracowała naukowo. W połowie lat 60. XX wieku weszła w skład komisji przy Polskiej Akademii Nauk, której celem było udokumentowanie udziału harcerek w walce z Niemcami. Zmarła w 1997 roku.

 

Jerzy Gołoński

Urodził się 13 września 1904 roku we Włocławku. Uczęszczał do szkół m.in. w Chełmnie i Toruniu, gdzie działał w harcerstwie. Działalność kontynuował w Grudziądzu, gdzie jako nauczyciel pracował w tamtejszym domu dziecka. W latach 1936-37 stał na czele Hufca Harcerzy w Grudziądzu.

W 1939 roku aresztowany i więziony w Forcie VII w Toruniu, po zwolnieniu wyjechał do Warszawy, gdzie włączył się do działalności konspiracyjnej. Prowadził internat dla sierot, w którym ukrywano przed Niemcami żydowskie dzieci. Był też dowódcą oddziału Szarych Szeregów w Otwocku.

Po 1945 roku dwukrotnie aresztowany przez służbę bezpieczeństwa, skazany na więzienie. Do harcerstwa powrócił po 1956 roku, w latach 1957-58 stał na czele Hufca Harcerstwa Toruń Miasto. Zmarł 28 sierpnia 1965 roku.

 

Jarosław Kowalski

Urodził się 20 czerwca 1902 roku w Korytach pod Krotoszynem. Z wykształcenia był nauczycielem. W 1929 roku rozpoczął pracę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Toruniu, jednocześnie działając w harcerstwie. W 1930 roku został komendantem Hufca Męskiego w Toruniu.

W czasie wojny więziony najpierw na Pawiaku, a potem obozie koncentracyjnym Dachau, zastrzelony przez Niemców w czasie ewakuacji obozu w marciu 1945 roku. 

 

Jadwiga Luśniakówna

Urodziła się 22 maja 1898 roku w Rzeszowie. W czasie nauki w tamtejszym Seminarium Nauczycielskim zaangażowała się w działalność harcerską. W 1927 roku przyjechała do Torunia. Pracę w Szkole Powszechnej nr 4 łączyła z działalnością w III Drużynie im. Królowej Jadwigi. Od 1928 do 1932 roku była komendantką Hufca Harcerek w Toruniu. W 1938 roku została kierowniczką doświadczalnej SP 8, w której prowadzono naukę metodami harcerskimi.

W 1939 roku poszukiwana przez Niemców wyjechała do Warszawy, gdzie m.in. z polecenia Szarych Szeregów była kierowniczką internatu dla dzieci, osieroconych przez rodziców, którzy zginęli w czasie wojny. W czasie Powstania Warszawskiego zorganizowała szpital, po zakończeniu walk trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbruck.

W 1945 roku na krótko wróciła do Torunia, po czym wyjechała do Gdańska, gdzie kontynuowała pracę pedagogiczną i działalność harcerską (z przerwą w czasach stalinowskich).

Zmarła 10 kwietnia 1988 w Gdańsku.

 

Teodora Maciejewska-Janke

Urodziła się 1 października 1915 roku w Poznaniu. W 1920 roku wraz z rodziną przeprowadziła się do Bydgoszczy. Tu w czasie nauki szkolnej w 1926 roku wstąpiła do 4. Bydgoskiej Drużyny Harcerskiej. Ukończyła Seminarium Nauczycielskie, i 1938 roku rozpoczęła pracę w Szkole św. Trójcy w Bydgoszczy, jednocześnie prowadząc działająca tam 11. Bydgoską Drużynę Harcerek.

Po wojnie została członkiem Komendy Bydgoskiej Chorągwi Harcerek, zorganizowała m.in. Dom Harcerza przy ul. Libelta. 3 maja 1946 roku została aresztowana przez służbę bezpieczeństwa za udział w manifestacji z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Przez kolejne 10 lat, po uwolnieniu, nie miała pracy, nie mogła też działać w harcerstwie. Do obu swych pasji (nauczycielstwa i harcerstwa) powróciła w 1956 roku. Zmarła 29 grudnia 2011 roku w Bydgoszczy.

 

Bernard Myśliwek

Urodził się 11 marca 1909 roku w podtoruńskim Grębocinie. W czasie nauki Szkole Powszechnej nr 5 w Toruniu wstąpił w 1922 roku do 1. Toruńskiej Drużyny Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki. W 1936 roku stanął na czele Wydziału Żeglarskiego Komendy Pomorskiej Chorągwi Harcerzy. Wtedy też przeprowadził się do Bydgoszczy, gdzie w obliczu nadciągającej wojny został przeszkolony do pracy wywiadowczej.

W 1939 roku rozpoczął tworzenie siatki konspiracyjnej na Pomorzu, której centrala znajdowała się w Toruniu. W maju 1940 roku przekształciła się ona w Komendę Pomorskiej Chorągwi Szarych Szeregów „Ul Lina”. Rozszerzał siatkę na Chojnice oraz Gdańsk i Gdynię. Został aresztowany przez gestapo 29 września 1942 r. Poddany okrutnemu śledztwu, w obawie by nie wydać konspiratorów, popełnił samobójstwo.

 

Benedykt Porożyński

 Urodził się 12 marca 1909 roku w Toruniu. Podczas nauki w  Gimnazjum Klasycznym w Chełmnie wstąpił do 2. Chełmińskiej Drużyny Harcerzy im. gen. Józefa Hallera. Ukończył Akademię Handlową w Poznaniu, zamieszkał w Gdyni, tam też stał na czele miejscowego Hufca Harcerzy.

Był pomysłodawcą i organizatorem Harcerskiego Batalionu Obrony, który walczył w 1939 roku z Niemcami. Wstąpił do konspiracji, gdzie otrzymał zadanie zorganizowania Pomorskiej Chorągwi Szarych Szeregów. Współtworzył komórki („Ule”) w: Toruniu, Świeciu, Bydgoszczy, Chełmnie, Gdyni, Chojnicach.

Został aresztowany przez gestapo 19 lipca 1943 roku. Po trzymiesięcznym śledztwie trafił do obozu koncentracyjnego Stutthof. W styczniu 1945 roku podczas ewakuacji obozu opiekował się ciężko chorym bratem Czesławem. Sam zaraził się tyfusem. Zmarł 18 marca 1945 roku. W 1969 roku Szczep Harcerski przy SP 27 i Drużyna Harcerska przy SP 13 w Gdyni przyjęły jego imię.

 

Władysław Sieradzki

Urodził się 6 czerwca 1907 roku we Włocławku. Tam ukończył szkołę powszechną i gimnazjum, angażując się w działalność harcerską. Również w Toruniu, gdzie pracował później jako księgowy w jednym z banków, nie zerwał związków z harcerstwem. Pełniąc nawet przez pewien czas obowiązki komendanta Chorągwi Pomorskiej.

W 1939 roku i na początku 1940 tworzył struktury Szarych Szeregów na Pomorzu i kierował nimi w Toruniu. Aresztowany w 1940 roku, trafił rok później do obozu koncentracyjnego w Auschwitz i tam zginął 1 lipca 1941 r.

 

Roman Truszczyński

Urodził się 22 października 1902 roku w Toruniu. W 1917 oku był współzałożycielem I Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki w Toruniu. Po jej rozwiązaniu przez wojskowe władze niemieckie nie zaprzestał działalności i podjął współpracę z Polską Organizacją Wojskową. Nielegalnie przekroczył granicę by wziąć udział w 1919 roku w Powstaniu Wielkopolskim. Jesienią tego roku wrócił do Torunia i stanął na czele nowo powstałej V Drużyny im. ks. Józefa Poniatowskiego.

W okresie międzywojennym działał w toruńskim i pomorskim harcerstwie. Organizował między innym ZHP na terenie Wolnego Miasta Gdańska. W 1939 roku został aresztowany przez Niemców, ale udało mu się uciec. Wyjechał do Warszawy.

Po 1945 roku działał w harcerstwie na Wybrzeżu. Zmarł 7 sierpnia 1978 roku w Gdańsku.

 

Jan Wierzejewski

Urodził się 4 grudnia 1884 roku w Poznaniu. W sierpniu 1917 roku założył w Bydgoszczy I Drużynę Skautów  im. Stanisława Staszica, której członków szkolił do walki z pruskim zaborcą. Powstaniec Wielkopolski. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wrócił do Poznania, nie zaprzestając działalności w harcerstwie. Zmarł 14 października 1937 roku w Poznaniu.

Jego imię nosi jedna ulic Bydgoszczy. W 1997 roku 121. Bydgoska Drużyna Harcerzy „Rotury” nosi imię Jana Wierzejskiego.

 

Teofil Woźnicki

Urodził się 21 grudnia 1898 w Janoszewku na Kujawach. W 1910 roku rozpoczął naukę w Szkole Handlowej we Włocławku, gdzie wstąpił do konspiracyjnej Drużyny Skautowej im. Kazimierza Pułaskiego. 12 listopada 1918 roku brał udział w rozbrajaniu Niemców we Włocławku. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, podczas obrony Włocławka stracił rękę.

Przez cały okres międzywojenny działał we włocławskim harcerstwie, był m.in. komendantem chorągwi. W 1939 roku uczestniczył w obronie Włocławka. Aresztowany po wkroczeniu Niemców, zwolniony po miesiącu, przystąpił do organizowania podziemnych struktur harcerskich. Ponownie aresztowany w maju 1940 roku trafił do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie zmarł 3 marca 1941 roku.

W 1978 roku na terenie klasztoru Franciszkanów we Włocławku umieszczono tablicę poświęconą Woźnickiemu i włocławskim harcerzom poległym w czasie wojny. A w 1991 roku obok odsłonięto pomnik Szarych Szeregów.

 

Teodor Żuchowski

Urodził się w 11 listopada 1899 w Toruniu. W Miejskiej Szkole Katolickiej dla Chłopców, którą ukończył w 1913 roku, zetknął się ze skautingiem. Latem 1917 roku należał do założycieli I Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki w Toruniu. Mimo że w sierpniu 1918 roku niemieckie władze zakazały działalności skautowej nie przerwał aktywności. Na początku 1919 roku przekroczył zieloną granicę z Wielkopolską by zaciągnąć się do polskiego wojska. Do Torunia wrócił z armią Hallera rok później i powrócił też do skautingu, które zyskało już w tym czasie polską nazwę harcerstwa.

W okresie międzywojennym należał do władz harcerstwa w Toruniu na Pomorzu i Wielkopolsce. Po wybuchu II wojny światowej poszukiwany przez gestapo wyjechał do Włocławka, pracował m.in. w jako zecer w drukarni biskupiej. Po 1945 roku pozostał we Włocławku. Po 1958 roku wrócił do harcerstwa, min. jako wizytator chorągwi, a później instruktor komendy hufca ds. ruchu przyjaciół harcerstwa. Zmarł 26 listopada 1969 roku we Włocławku.

Na podstawie „Harcerskiego słownika biograficznego”, tomy I-IV, Warszawa 2006-2016

BIP Kujawsko-Pomorskie konstelacje dobrych miejsc